عنوان	الگوپذیری دگراندیشان دوره قاجار از صنعت راه آهن آمریکا و تلاش های نافرجام برای ورود این صنعت به ایران
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	راه‌آهن، آمریکا، اصلاحات، مستشاران آمریکایی، دگراندیشان، مطبوعات قاجاریه
چکیده	چکیده گسترش روابط ایران با غرب و افزایش آگاهی آن‌ها از دستاوردهای علمی و فنی کشورهای غربی در دوره قاجاریه باعث گرایش و تمایل بسیاری از منورالفکران و اصحاب جرائد برای کسب فناوری‌های جدید شد. یکی از این کشورهای غربی که مورد توجه قرار گرفت ایالات متحده بودکه با شتاب فراوان در مسیر توسعه و ترقی در حرکت بود. در این مقاله تلاش شده است با روش توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از نشریات و اسناد منتشر نشده برای نخستین بار پیشرفت آمریکا در زمینه صنعت ریلی و راه‌آهن، بازتاب آن در اندیشه مصلحان دوره قاجاریه و پیامدهای آن در جامعه ایران مورد بررسی قرار گیرد و به دنبال پاسخ به این سوال است که علی‌رغم تمایل ایران به الگوبرداری از راه‌آهن آمریکا چه علل و عواملی مانع ورود سرمایه‌گذاران این کشور به ایران شد. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که اگرچه ایرانیان از دوره ناصری از طریق اروپا با راه‌آهن آشنایی داشتند، اما توسعه کمی و کیفی چشمگیر شبکه ریلی و قطارهای آمریکا باعث جلب توجه مطبوعات ایران به این کشورشد؛ به نحوی که به زودی آمریکا به عنوان تنها الگوی ایجاد و توسعه راه‌آهن مورد توجه قرار گرفت. پژوهش حاضر همچنین نشان می‌دهد که به دنبال بازتاب گسترده توسعه آمریکا در این زمینه چگونه دولتمردان ایران برای کسب این تکنولوژی جدید تلاش کردند، مذاکره با سفرای این کشور و اعزام نماینده ویژه به آمریکا در دوره مظفرالدین شاه و تلاش برای انعقاد قرارداد از جمله این اقدامات بود. اگرچه این تکاپوها به دلایلی از جمله فشارهای روسیه و بریتانیا و نیز عدم توجیه اقتصادی برای آمریکا ناکام ماند اما اهمیت راه‌آهن برای ایرانیان را بیش از پیش آشکار کرد و زمینه‌ساز تحولات بعدی شد.
پژوهشگران	فرشته جهانی (نفر اول)، سید محمد طاهری مقدم (نفر دوم)