عنوان	شناسایی قارچ‌های میکوریز آربوسکولار همزیست با گونه‌های گیاهی در رویشگاه‌های مختلف بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) در ایلام
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	اسپور، اقلیم، جهت شیب، میکوریز، همزیستی
چکیده	مقدمه و هدف: قارچ‌های میکوریز آربوسکولار یک جز مهم از میکروفلور خاک را تشکیل می‌دهند و با 80 در صد از گونه‌های گیاهی همزیستی دارند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مورفولوژیک قارچ‌های میکوریز آربوسکولار در سه رویشگاه (شنه‌چیر، ارغوان و کبیرکوه) با شرایط اقلیمی مختلف در دو جهت شمال و جنوب در جنگل‌های استان ایلام انجام گرفت. مواد و روش‌ها: به منظور نمونه‎برداری خاک، در هر رویشگاه، 20 نمونه خاک ترکیبی در دو جهت شمالی و جنوبی برداشت شد (در هر جهت 10 نمونه). در مجموع 60 قطعه نمونه برای هر سه رویشگاه بر اساس طرح نمونه‌برداری کاملاً تصادفی از عمق 20-0 سانتی‎متر در فصل بهار برداشت شد. استخراج اسپور قارچ‌های میکوریز با استفاده از روش الک مربوط و سانتریفیوژ کردن با ساکارز و شناسایی قارچ‌ها بر اساس اندازه‎گیری ویژگی‎های مورفولوژیکی و با استفاده از کلید شناسایی و سایت‎های اینترنتی معتبر انجام ‎شد. درصد فراوانی گونه‌های قارچی با استفاده از درصد اسپورهای متعلق به یک گونه قارچی نیز محاسبه گردید. برای تعیین درصد تشابه گونه‌های قارچی در مناطق و جهت‌های شیب مختلف در هر رویشگاه از نمودار وون استفاده گردید. یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که در مجموع 39 گونه قارچ میکوریز آربوسکولار متعلق به 11 جنس در سه رویشگاه مورد مطالعه و دو جهت شناسایی شدند. 36 گونه قارچی متعلق به 11 جنس در رویشگاه ارغوان، 37 گونه قارچ میکوریز متعلق به 11 جنس در کبیرکوه و 34 گونه قارچی متعلق به 10 جنس در شنه چیر شناسایی شد. از 11 جنس شناسایی شده بالاترین درصد فراوانی نسبی مربوط به جنس‌های Acaulospora و Glomus بود. در هر سه رویشگاه و در دو جهت شمالی و جنوبی دو گونه Glomus nanolumen و Acaulospora lacunosaبالاترین درصد فراوانی گونه قارچی را داشتند. نتایج تشابه گونه‌ها در مناطق مختلف نشان داد که 30 گونه قارچ میکوریز معادل %92/76 گونه‌ها در بین مناطق مشترک بودند و یک گونه اندمیک (Glomus macrocarpum) در رویشگاه کبیرکوه وجود داشت. نتایج نشان داد تراکم اسپور در مناطق مورد مطالعه اختلاف معنی‌داری داشتند (000/0=p) که در رویشگاه کبیرکوه و شنه‌چیر بیشتر از ارغوان بود. میانگین تراکم اسپور در تمام مناطق در جهت جنوبی بیشتر ار شمالی بود، اگر چه این اختلاف در رویشگاه ارغوان و شنه‌چیر معنی‌دار نبود. میانگین تراکم اسپورها در مناطق مختلف از 20/111 در ارغوان تا 25/140 در کبیرکوه و در بین جهت‌های مختلف از 60/105 در شمال ارغوان تا 90/150 در جهت جنوبی کبیرکوه متغیر بود.
پژوهشگران	ناهید جعفریان (نفر اول)، جواد میرزایی (نفر دوم)، رضا امیدی پور (نفر سوم)، یحیی کوچ (نفر چهارم)