عنوان	مطالعه نوسانات جمعیت و پراکنش فضایی تریپس پیاز Thrips tabaci Lindeman (Thysanoptera: Thripidae) در مزارع لوبیای شهرستان سنندج، استان کردستان
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	تریپس، تغییرات جمعیت، لارو، خسارت، کردستان
چکیده	تریپس پیاز، Thrips tabaci Lindeman آفتی پلی‌فاژ است و تاکنون از روی گیاهان مختلفی گزارش شده است. در تحقیق حاضر، نوسانات جمعیت و پراکنش فضایی این آفت در شرایط مزرعه‌ای در سال‌های 1401 و 1402، روی لوبیا رقم کانیون در شهرستان سنندج (استان کردستان) مورد بررسی قرار گرفت. برگ لوبیا به عنوان واحد نمونه‌برداری انتخاب شد. نمونه‌برداری‌ها به صورت هفتگی انجام و برای این کار در هر نوبت 52 بوته لوبیا انتخاب و از هر بوته‌ی لوبیا سه برگ پایینی، میانی و بالایی انتخاب و برگ‌ها روی سینی سفید تکانده شد و سپس تریپس‌های داخل سینی با قلم‌موی نرم به داخل اپندورف حاوی الکل اتیلیک 75 درصد منتقل شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که جمعیت تریپس پیاز از تیرماه در مزرعه فعال بوده و به تدریج به میزان فعالیت و تراکم آن‌ها افزوده شد به طوری که که بیش‌ترین جمعیت تریپس پیاز در سال 1401، در هفته‌ی اول مرداد ماه با میانگین (14/0± 65/11) و در سال 1402 در اواخر مرداد ماه با میانگین (23/0± 29/11) تریپس در واحد نمونه‌برداری مشاهده شد. هم‌چنین بیش‌ترین میانگین تعداد تریپس پیاز با اختلاف معنی‌داری در برگ‌های پایینی نسبت به برگ‌های میانی و بالایی لوبیا مشاهده گردید. نتایج توزیع فضایی آفت نشان داد که براساس هر دو روش تیلور و آیوائو، پراکنش فضایی تریپس پیاز از نوع یکنواخت بود. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد که جمعیت تریپس پیاز در هر دو سال مورد مطالعه در مرداد ماه به اوج خود می‌رسد. هم‌چنین بر اساس نیکویی برازش، روش آیوائو برای برآورد توزیع فضایی آفت مناسب‌تر از روش تیلور ارزیابی شد.
پژوهشگران	سهیلا ویسی (نفر اول)، عباسعلی زمانی (نفر دوم)، مجید میراب بالو (نفر سوم)، بهزاد میری (نفر چهارم)