مشخصات پژوهش

صفحه نخست /بازشناسی مهمترین اصول ...
عنوان بازشناسی مهمترین اصول فکری-ایدئولوژیکی و بسترهای سیاسی-اجتماعی پیدایش جریان روشنفکری دینی در تاریخ ایران معاصر
نوع پژوهش مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها روشنفکری دینی، پوزیتویسم، بهائیت، ایدئولوژی، مدرنیته.
چکیده جریان روشنفکری دینی از نظر فکری ادامه­ی سیر تحول جریان روشنفکری در ایران می­باشد که نگرشی متفاوت از نسل­های پیشین خود نسبت به دین ایجاد­کرد. این واژه­ی به­عنوان یکی از اصطلاحات رایج، همواره مطالعات فکری، تاریخی و سیاسی-اجتماعی معاصر ایران را به چالش کشیده­است و امکان نادیده­گرفتن آن به­لحاظ جامعه­شناختی-تاریخی در سیر تحولات جریان روشنفکری وجود ندارد. این مقوله که از پدیده­های نسبتا نوظهور و منحصر به فرد اجتماعی­است، باتوجه به اصول فکری و بسترهای پیدایش، توجه بسیاری از متفکران سیاسی معاصر را به­خود جلب کرده­است. با توجه به این امر، پژوهش حاضر با شیوه­ای توصیفی-تحلیلی و بهره­گیری از روش کتابخانه­ای با طرح این سؤال که «مهمترین اصول فکری-ایدئولوژیکی و بسترهای سیاسی-اجتماعی پیدایش جریان روشنفکری دینی در تاریخ معاصر ایران کدامند؟» در پی بررسی این اصول و بسترها می­باشد. براساس فرضیه­ی مقدماتی پیوند دین و علم، تطبیق ایدئولوژی­های جدید با دین، توجه به دین در اصلاح امور اجتماعی، تأکید بر پوزیتویسم مهمترین اصول فکری، و تقابل جدی با اندیشه­ها و جهان­بینی­های غیردینی یا ضد­دینی، تأثیر نهاد­های دوگانه­ی سنتی و مدرن و تمایل سنت­گرایان دینی به تغییرات جدید در دین از مهمترین بسترهای سیاسی-اجتماعی پیدایش این جریان بوده­است.
پژوهشگران سید مرتضی هزاوه ای (نفر اول)، فریده باوریان (نفر دوم)