عنوان	ارزیابی کیفیت تنه درختان دانه‌زاد بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) در ارتباط با طبقه قطری و ارتفاع از سطح دریا در جنگل‌های ایلام
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	آسیب‌های تنه، الگوی لاریو، بلوط ایرانی، جنگل‌های زاگرس، کیفیت تنه درختان
چکیده	مقدمه و هدف: جنگل‌های بلوط زاگرس با وجود ارزش‌های بی‌نظیر زیست‌محیطی و اقتصادی، با چالش‌های متعددی از جمله قطع درختان، تغییر کاربری اراضی، چرای بی‌رویه دام و فعالیت‌های کشاورزی روبه‌رو هستند که فشار شدیدی بر سلامت و کیفیت درختان وارد می‌آورد. این عوامل مخرب منجر به پوسیدگی در تنه، خشکیدگی تاج و تنه، ایجاد زخم و حفره و سایر ناهنجاری‌ها می‌شود و تداوم این روند تخریبی، به ویژه تحت تأثیر گرمایش زمین، می‌تواند به تضعیف جمعیت گونه‌های جنگلی و تهدید جدی برای آینده جنگل‌های بلوط ایرانی (Quercus brantii) منجر شود. هدف از این مطالعه ارزیابی کیفیت ظاهری تنه درختان بلوط در جنگل‌های زاگرس به منظور شناسایی و تحلیل انواع آسیب‌ها و نقایص برای مدیریت پایدار و حفظ سلامت جنگل‌ها است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه، به ارزیابی کیفیت تنه درختان بلوط ایرانی در سه طبقه ارتفاعی مختلف شامل پایین‌بند (قلارنگ 1400-1150 متر)، میان‌بند ‌(سیوان 1650-1400 متر) و بالابند ‌‌(مانشت 1900-1650 متر) در جنگل‌های زاگرس پرداخته شد. برای تحلیل جامع آسیب‌ها و نقایص تنه درختان، از الگوی ارزیابی لاریو استفاده شد که شامل شناسایی و طبقه‌بندی نواقص به دسته‌های مختلف نظیر حفره‌ها، زخم‌ها و سایر ناهنجاری‌ها بر اساس ظاهر درختان می‌باشد. این الگو ابزار مفیدی برای درک و مدیریت وضعیت سلامت درختان و بهبود روش‌های حفاظت از جنگل‌ها به شمار می‌رود و نتایج مؤید کاربرد مؤثر این الگو در مدیریت پایدار جنگل‌های زاگرس است. یافته‌ها: نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که درختان در طبقات ارتفاعی و قطری مختلف، آسیب‌دیدگی‌های متفاوتی دارند. درختان با قطر کمتر از ۳۵ سانتی‌متر بیشتر در معرض آسیب‌های مختلف نظیر زخم‌ها، حفره‌ها و خشکیدگی در تنه هستند. همچنین، درختان در طبقه قطری دوم (بیش از ۳۵ سانتی‌متر) به طور کلی آسیب‌دیدگی کمتری دارند. در ارتفاعات پایین‌بند بیشترین میزان آسیب‌دیدگی مشاهده شد، به ویژه درختان با قطر کمتر از ۳۵ سانتی‌متر که آسیب‌های بیشتری را تجربه کردند. تفاوت‌های معنی‌داری بین طبقات قطری و ارتفاعی در مناطق مختلف مورد مطالعه وجود داشت که نشان‌دهنده تأثیر شرایط اکولوژیکی و ساختار درختان بر آسیب‌دیدگی آن‌ها است. همچنین تخریب‌های انسانی، حضور دام، انگیزه‌های اقتصادی نظیر کشت زیر اشکوب و سرشاخه‌زنی در منطقه پایین‌بند موجب ضعف فیزیولوژیک درختان، ایجاد حفره و زخم، آسیب‌های فیزیکی و در نتیجه خشکیدگی، زوال درخت و کاهش پایه‌های درختان سالم می‌شود. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که الگوی لاریو در جنگل‌های زاگرس ایلام کاربردی مؤثر دارد.
پژوهشگران	جعفر حسین زاده (نفر اول)، یاسر کریمی (نفر دوم)، نرگس پردل (نفر سوم)، حمیدرضا ناجی (نفر چهارم)