عنوان	ارزیابی تنوع ارقام و ارتباط سنجی برخی از ویژگیهای زراعی در گندم نان
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	بیز، همبستگی، تجزیه واریانس، تجزیه خوشه‌ای، Triticum aestivum L..
چکیده	مواد و روش ها: در این تحقیق، تعداد 94 رقم گندم نان (شامل 4 رقم شاهد) در قالب طرح آگمنت با 3 تکرار در سال زراعی 99-1398 در دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام کشت گردید. بعد از انجام عملیات کاشت، داشت (آبیاری نرمال و رعایت مبارزه با علفهای هرز و وجین دستی) و ثبت اطلاعات فنولوژی و مورفولوژی شامل روز تا جوانه‌زنی، روز تا پنجه‌زنی، روز تا ساقه‌دهی، روز تا گلدهی و روز تا رسیدگی کامل، تعداد پنجه، تعداد برگ، ارتفاع گیاه، تعداد گره، طول پدانکل، طول سنبله، تعداد سنبلچه در سنبله، وزن هزار دانه و عملکرد دانه، با بررسی نرمال بودن داده‌ها صورت گرفت. تجزیه داده‌ها با استفاده از برخی روش‌های آماری ساده، پیشرفته و چندمتغیری (تجزیه به مؤلفه‌های اصلی (PCA)، تجزیه تشخیص (DA) و تجزیه کلاستر) انجام گرفت. یافته ها: براساس نتایج تجزیه واریانس، ارقام مورد مطالعه از نظر تمامی صفات بررسی ‌شده، تفاوت معنی داری نشان دادند که حاکی از وجود تنوع کافی بین آنها بود. بیشترین همبستگی پیرسونی بین صفات وزن هزار دانه با عملکرد (***907/0)، روز تا پنجه‌دهی با روز تا گلدهی (***92/0-)، روز تا گلدهی با روز تا رسیدگی (***85/0-)، روز تا پنجه‌دهی با روز تا رسیدگی (***83/0)، روز تا پنجه‌دهی با روز تا ساقه‌دهی (***79/0) و روز تا ساقه‌دهی با روز تا گلدهی (***79/0-) وجود داشت. همچنین بین عملکرد دانه، طول سنبله و تعداد سنبلچه همبستگی مثبت و معنی‌داری (بترتیب ***39/0 و***34/0) وجود داشت که با روش بیزی نیز مورد تآیید قرار گرفت. در تجزیه به مؤلفه‌های اصلی (و تآیید آن توسط تجزیه تشخیص خطی)، دو مؤلفه‌ی اول مجموعاً بخش اعظم (51/99 درصد) واریانس کل را توجیه نموده و مزیت انجام این روش را در گروه‌بندی ارقام نشان داد که براساس آن ارقام در شش گروه قرار گرفتند. بر این اساس، گروه یک شامل ژنوتیپهای دریا و قدس با میانگین عملکرد 712 گرم، و گروه‌های دیگر نیز از میانگین عملکرد 594، 864، 195، 328 و 442 گرم برخوردار بودند که گروه سوم (رقم شاه‌پسند) بیشترین عملکرد (864 گرم در مترمربع) و وزن هزاردانه (2/43 گرم) را در بین گروهها و در کل آزمایش داشته و رقم Tak-Ab یا تکاب نیز بیشترین وزن هزاردانه (81/50 گرم) را به خود اختصاص داد.
پژوهشگران	مهتاب حق نظر (نفر اول)، آرش فاضلی (نفر دوم)، علی آرمینیان (نفر سوم)