عنوان	ارزیابی تنوع مورفولوژیکی برخی از جمعیت های آنمون (Anemone spp.) در ایران
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	آنمون، تجزیه خوشه‌‌ای، حفاظت ذخایر توارثی، سوخ‌دار زینتی.
چکیده	آنمون(Anemone spp L.) یک گیاه پیازی خودرو در ایران است که دارای پتانسیل زینتی بالایی می‌باشد. ارزیابی گوناگونی ژنتیکی برای شناسایی و بهره‌برداری از ذخایر توارثی ضروری است. برخلاف توزیع گسترده تعداد زیادی از نمونه‌های آنمون در ایران، تاکنون توجهی به بررسی گوناگونی آنمون‌‌های ایران در سطح ظاهری، به‌عنوان گام اولیه در شناسایی ذخایر توارثی نشده است. در این پژوهش برای ارزیابی گوناگونی مورفولوژیک، 26 جمعیت آنمون (250 نمونه شامل دو گونه Anemone coronaria و Anemone biflora) از مناطق مختلف ایران شامل استان‌‌های ایلام، کرمانشاه، لرستان، خوزستان، همدان، کردستان و خراسان رضوی جمع‌‌آوری شد. برای بررسی گوناگونی مورفولوژیک از ویژگی‌هایی مانند ارتفاع ساقه، تعداد گل، تعداد جوانه گل، قطر گل، طول دم برگ، تعداد برگ گریبانی، تعداد گلبرگ‌‌ها، تعداد برگ‌‌ها، تعداد پرچم‌‌ها و طول و عرض گلبرگ‌‌ها استفاده شد. جمع‌‌آوری نمونه‌‌ها در مرحله گلدهی انجام شد. نتیجه‌ها بیانگر وجود گوناگونی گسترده در جمعیت‌‌های مختلف آنمون بود. بیشترین درصد گوناگونی(33/79 درصد) به تعداد جوانه‌‌های گل تعلق داشت که در دامنه‌‌ای از صفر تا چهار جوانه متغیر بود. کمترین گوناگونی(97/0 درصد) مربوط به تعداد برگ گریبانی بود که برای بیشتر جمعیت‌‌ها تعداد سه عدد برگ گریبانی ثبت شد. برای تعداد گلبرگ به‌عنوان یکی از مهم‌‌ترین ویژگی‌های زینتی میزان گوناگونی کم(38/4 درصد) و بین چهار تا 9 گلبرگ مشاهده شد. براساس نتیجه‌ها، تعداد گلبرگ با طول گلبرگ، عرض گلبرگ، تعداد برگ و تعداد پرچم همبستگی مثبت داشت درحالی‌که با تعداد گل بازشده همبستگی منفی نشان داد. نتیجه‌های تجزیه به مؤلفه‌‌های اصلی نشان داد که پنج مؤلفه اول 3/84 درصد از کل تغییرات را تبیین می‌‌کنند. در مؤلفه اصلی اول که 7/45 درصد از تغییرات را تبیین نمود، ویژگی‌هایی که در این مؤلفه از ضرایب بالایی برخوردار بودند به پوشش گل اختصاص داشتند. در مؤلفه اصلی دوم که 6/17 درصد از تغییرات را تبیین نمود ویژگی‌های زایشی گل دارای بیش‌‌ترین ضرایب بودند. تجزیه خوشه‌‌ای، ویژگی‌های ریخت‌شناسی، جمعیت‌‌های مورد بررسی را به چهار گروه مجزا تقسیم نمود که هرکدام دارای ویژگی‌‌های متفاوتی بودند. تجزیه خوشه‌‌ای نتوانست جمعیت‌‌ها را بر اساس نوع گونه (Anemone coronaria و Anemone biflora) یا منطقه جغرافیایی تفکیک کند. یافته‌‌های ما نشان داد که جمعیت‌‌های A(ایلام 1‌‌)، جمعیت‌‌های G(ایلام 7)، I(کرمانشاه 1) و F(ایلام 6) به دلیل برتری در اندازه گل، طول ساقه، تعداد گل و تعداد برگ می‌‌توانند به‌عنوان جمعیت برتر انتخاب شوند. در مجموع، جمعیت‌‌های جمع‌آوری‌شده آنمون به‌عنوان یک منبع غنی ژنتیکی برای حفاظت خارج از رویشگاه و استفاده در برنامه‌‌های به‌نژادی مفید خواهند بود.
پژوهشگران	وحید حاجیان (نفر اول)، زینب روئین (نفر دوم)، علی آرمینیان (نفر سوم)