عنوان	بررسی رفتار چرایی و تعیین وابستگی گوسفندکردی و بز بومی به منابع علوفه‌ایی مختلف در اکوسیستم جنگلی تنگ دالاب استان ایلام
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	رفتار چرایی، زیراشکوب جنگل، شیب، ارتفاع، سازند زمین‌شناسی
چکیده	مراتع زیراشکوب جنگل‌های تنگ دالاب در شمال غرب شهر ایلام طی ماه‌های اردیبهشت تا آبان چرا می‌شوند. برای بررسی رفتار چرایی و تعیین وابستگی دام به منابع علوفه‌ایی، تعداد سه بز و سه گوسفند کردی از سه گله منطقه بطور تصادفی انتخاب و با نصب دستگاه GPS بر آنها، هرماه اطلاعات مسافت و زمان حرکت دام ثبت شد. نقشه‌های سازند زمین‌شناسی، شیب، ارتفاع، کاربری اراضی و فرم زمین تهیه و اطلاعات ماهانه GPS با نقشه‌ها تلفیق گردید. سنجش میزان تولید منطقه در قالب 27 پلات نمونه از منبع علوفه‌ای زیراشکوب و 25 نمونه از درختان و درختچه‌ها انجام شد. نتایج نشان داد که بز روزانه بطور متوسط 7/7 کیلومتر تحرکت داشته و مسافتی معادل 6/2 کیلومتر برای چرا طی کرده است؛ اما این ارقام برای گوسفند به ترتیب 8/7 و 9/1 کیلومتر است. همچنین مشخص شد که بزها در طبقه ارتفاعی 1400 تا 1500 متر و گوسفندها در طبقه ارتفاعی 1300 تا 1400 متر حضور بیشتری داشته‌اند. دام‌ها گرایش بیشتری به چرا در مناطق زیر اشکوب جنگلی داشته و شیب-های کمتر از 30 درصد، فرم زمین تپه‌ای و سازند زمین شناسی پابده را ترجیح داده‌اند. مقایسه زمان‌های چرا، حرکت و توقف دام نشان داد که بین نوع دام‌ها از نظر رفتار چرایی تفاوت وجود ندارد؛ ولی بین نوع فعالیت (حرکت، توقف و چرا) در ماه‌های مختلف تفاوت وجود دارد. بررسی رفتار چرایی دام با استفاده از فیلمبرداری مشخص نمود که دام‌ها حدود 33 تا 36 دقیقه برای چرا، سه تا پنج دقیقه توقف و 12 تا 14 دقیقه حرکت بدون چرا زمان صرف کرده‌اند. در نهایت مشخص شد که حدود 50 درصد تولید نسبی علوفه از مراتع زیراشکوب، 34 درصد از درختان جنگلی و 10 درصد از زراعت زیراشکوب بوده است؛ بنابراین وابستگی جیره دام به مرتع زیراشکوب حدود 61 درصد، درختان جنگلی 25 درصد و زراعت زیراشکوب 7 درصد است.
پژوهشگران	ماشاالله محمدپور (نفر اول)، محمدرضا طاطیان (نفر دوم)، رضا تمرتاش (نفر سوم)، جعفر حسین زاده (نفر چهارم)