مشخصات پژوهش

صفحه نخست /اندیشه‌فقهی و عمل‌سیاسی ...
عنوان اندیشه‌فقهی و عمل‌سیاسی کاشف‌الغطاء در باب مشروعیت حاکمیت سیاسی فتحعلی‌شاه قاجار
نوع پژوهش مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها علما، کاشف‌الغطا، فتحعلی‌شاه، مشروعیت، حکومت غیر مشروع
چکیده تحولات سیاسی داخلی و خارجی دوران حکومت ‌قاجار در داخل و خارج و ظهور علما بزرگی در این دوران باعث حساسیت به امر حاکمیت و به طبع دخالت عملی علما در سیاست شد. براین اساس موضع‌گیری‌های سیاسی علما، با دولت ‌قاجار تابعی از نظریات فقهی و ضرورت‌های تاریخی آن دوران است. در این راستا، اندیشه‌ فقهی کاشف‌الغطا مبانی مشروعیت حاکمیت سیاسی زمامداران قاجار به عنوانی موضوعی ضروری و حیاتی و به روز مورد نظر قرار گرفت. بنابراین با طرح این سوال که: آیا حکومت شاهان شیعه‌ی قاجار، با توجه به خدماتی که آنان در راستای اجرای احکام اسلامی می‌کردند، دارای مشروعیت هستند؟ بازتاب موضع‌گیری-های سیاسی کاشف‌الغطا را در دگرگونی‌های تاریخی عصر وی بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش، حاکی از این است که در اندیشه کاشف‌الغطا مشروعیت عَرَضی شاه قاجار بنابر ملاحظات سیاسی و ضرورت زمانه پذیرفته شده است. بنابراین اندیشه وی همچون علمای دوره‌های قبل در قالب مشروعیت‌بخشی به اقدامات سلطان‌ عادل جای می‌گیرد و تمایل به ضرورت دخالت وی در مسائل سیاسی با هدف تشکیل حکومت ‌اسلامی صورت گرفته است. برآیند این اندیشه‌ها در تعدیل ملاحظات فقهی و تمایلات شخصی کاشف‌الغطا متبلور شده که باعث پذیرش ضمنی مشروعیت شاه قاجار و شخص فتحعلی‌شاه درآن زمان گردیده است.
پژوهشگران اسماعیل هواسی (نفر اول)، مسلم سلیمانی یان (نفر دوم)، سیاوش یاری (نفر سوم)