|
عنوان
|
اولویتبندی پتانسیل سیلخیزی در حوزههای آبخیز فاقد آمار با کاربرد روش AHP-VIKOR (مطالعه موردی: حوزه آبخیز حاجی بختیار، استان ایلام)
|
|
نوع پژوهش
|
مقاله چاپشده در مجلات علمی
|
|
کلیدواژهها
|
تصمیمگیری چند شاخصه,حوزه آبخیز حاجی بختیار,شاخص ویکور,فرآیند تحلیل سلسله مراتبی,ماتریس تصمیم,نسبت سازگاری
|
|
چکیده
|
هدف از این پژوهش، اولویتبندی پتانسیل سیلخیزی زیرحوضهها به روش تصمیمگیری چند شاخصه AHP-VIKOR در حوزه آبخیز حاجی بختیار در استان ایلام است که علیرغم بروز سیلهای مکرر فاقد هرگونه ایستگاه هواشناسی و هیدرومتری است. در این مطالعه ابتدا با استفاده از تکنیک دلفی و نظرات خبرگان، شاخصهای مؤثر بر پتانسیل سیلخیزی استخراج و سپس به روش مقایسه زوجی فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) وزندهی و اولویتبندی شدند. نتایج حاصل از اوزان نهایی شاخصها نشان داد که شاخص مساحت با وزن 440/0 بیشترین تأثیر و شاخص شیب متوسط با وزن 096/0 کمترین تأثیر را در سیلخیزی دارند. در مرحله بعد به منظور اولویتبندی زیرحوضهها به روش ویکور، حوزه آبخیز حاجی بختیار به 19 زیرحوضه تقسیم شد که 4 زیرحوضه به دلیل مستقل نبودن در این روش لحاظ نشدند. سپس بر اساس شاخص ویکور نقشه اولویتبندی زیرحوضهها مبتنی بر شاخصهای مساحت، شیب متوسط، شماره منحنی و شدت بارش در دو دوره بازگشت 25 و 50 ساله تهیه گردید. نتایج این اولویتبندی نشان داد که در هر دو دوره بازگشت، زیر حوضه H12-2 با دارا بودن بزرگترین شاخص ویکور (994/0) سیلخیزترین زیرحوضه و زیرحوضه H9 با دارا بودن کوچکترین شاخص ویکور (032/0) مطلوبترین زیرحوضه بوده و کمترین سیلخیزی را دارد. در نهایت زیرحوضهها در 4 طبقه سیلخیزی بر اساس شاخص ویکور در دو دوره بازگشت طبقهبندی شدند، به طوری که 31 درصد از مساحت منطقه در پتانسیل سیلخیزی متوسط، 53 درصد در پتانسیل سیلخیزی زیاد و 16 درصد در پتانسیل سیلخیزی خیلی زیاد واقع شده است؛ بنابراین، نتایج حاکی از حضور طبقات مختلف پتانسیل سیلخیزی در حوزه آبخیز مورد مطالعه بوده و نیازمند اقدامات مختلف سازهای، بیولوژیک و مدیریتی در این حوضه میباشد.
|
|
پژوهشگران
|
شهناز خورشیدی (نفر اول)، نورالدین رستمی (نفر دوم)، امین صالح پور جم (نفر سوم)
|