عنوان	مطالعه ماهوی مشارکت سیاسیمردم در آراء فقهای مشروطه و انقلاب اسلامی
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	مشارکت سیاسی، فقه سیاسی،,حق، تکلیف، شورا
چکیده	از نظر فقهای امامیه یکی از اصول مورد عنایت در حکومت اسلامی، مشارکت سیاسی مردم در امر حکومت است. با توجه به اقوال مختلف فقهای عصر مشروطه، پهلوی و انقلاب اسلامی درباره‌ی ماهیت مشارکت سیاسی مردم که منجر به نقد و نظر از سوی برخی روشنفکران گشته است، مسأله واکاوی دیدگاه فقها و ریشه‌ یابی علت این تضارب اندیشه، اهمیت و ضرورت پرداختن به این مسأله را روشن می‌ سازد. پژوهش حاضر که به روش توصیفی تحلیلی انجام پذیرفته، ضمن برشماری و بررسی ادلّه مهم دال بر مشروعیت جهاد، شورا و انتخابات به‌ عنوان مهم‌‌ترین مصادیق مشارکت سیاسی مردم در فقه امامیه، از طریق برشماری ادلّه عقلی، به تحلیل و به بازشناسی اقوال دوگانه فقها پرداخته و چنین به‌ دست آورده که مشارکت سیاسی مردم هم حق است و هم تکلیف؛ و تنافی میان ادعای برخی فقهای مشروطه و پهلوی که بر حق بودنِ آن تأکید داشته‌، فقهای عصر انقلاب اسلامی که بر تکلیف بودن مشارکت تأکید کرده‌ اند، وجود ندارد و به اقتضای شرایط زمانی بوده است.
پژوهشگران	عبدالله عطایی (نفر اول)، سجاد علی محمدی (نفر دوم)، عارف بشیری (نفر سوم)