عنوان	اخلاق و آداب کسب و کار و تجارت در فقه شیعه
نوع پژوهش	مقاله ارائه شده کنفرانسی
کلیدواژه‌ها	فقه شیعه، تجارت، کسب و کار، اخلاق.
چکیده	فقه شیعه، به اقتضای جامعیت خود، رفتارهای آدمی را در همه ابعاد زندگی از جمله بعد اقتصادی تنظیم می کند. حرفه تجارت در روایات از برترین و با برکت ترین حرفه ها شمرده شده است. انسان در فعالیت و تلاش اقتصادی اهداف گوناگونی می تواند در نظر داشته باشد. انگیزه فرد ممکن است فردی یا اجتماعی ، مالی یا غیرمالی باشد. برای اینکه داد و ستد روندی اسلامی و شایسته داشته باشد، باید به دستورها و احکام دین به خوبی عمل شود و از سیره و روش پیامبر(ص) و ائمه (ع) پیروی گردد. فقهای شیعه آدابی برای کسب وکار و تجارت بیان کرده اند. این آداب گاهی به صورت مستحبات و مکروهات بیان می شوند. از جمله آنها می توان به کراهت انجام معامله با کسانی که مال موضوع معامله را در طریق معصیت آلودی صرف خواهند کرد، کراهت معامله با افرادی که اموال شبهه ناک دارند، قبول اقال هی نادام از معامله، اعطای مهلت به بدهکار معسر و استحباب سند نوشتن برای معاملات و ... اشاره نمود. در همه ی این موارد آنچه که یک تاجر درستکار را به رعایت این توصیه ها وامی دارد، توجه به وجدان مذهبی و اخلاق انسانی است؛ بدون اینکه ضمانت اجرای قضایی و حقوقی نقشی در این رابطه ایفا نماید. احکام واجب و حرامی نیز که در باب معاملات در فقه شیعه پیش بینی شده اند، دارای محتوایی کاملاً اخلاقی هستند، یعنی حتی اگر شارع مقدس به صراحت آن ها را مورد حکم قرار نمی داد، موازین اخلاقی بر رعایت آنها تأکید داشتند و رفتار کسی را که آنها را رعایت می کرد تحسین می نمودند. از جمله ی این احکام می توان به لزوم وفای به تعهدات، منع سوء استفاده از حق، امکان تعدیل منصفانه ی قرارداد و منع اکل بالباطل اشاره کرد.
پژوهشگران	احمد رضوانی (نفر اول)، کریم کوخایی زاده (نفر دوم)، نبی سبحانی (نفر سوم)