مشخصات پژوهش

صفحه نخست /جلوه‌های غدیر در شعر فارسی
عنوان جلوه‌های غدیر در شعر فارسی
نوع پژوهش مقاله ارائه شده کنفرانسی
کلیدواژه‌ها غدیر خم، شعر فارسی، شاعران شیعه مذهب، شاعران سنی مذهب، حضرت علی(ع)
چکیده مسئله‌ی «غدیر خم» یک واقعیت حساس در تاریخ اسلام است و عموم مسلمانان اعم از شیعه و سنی آن را قبول دارند و در بیان اندیشه‌های خود بدان اشاره می‌کنند. این نوشتار هم دنبال آن است که جلوه‌های گوناگون آن را در شعر فارسی بررسی کند و نشان دهد که در کدام ادوار نمود بیشتری داشته؟ آیا فقط شاعران شیعه بدان اشاره نموده‌‌اند یا شاعران سنی هم بدان اشاره کرده‌اند؟ چه مباحثی از این واقعه نمود بیشتری دارد؟ برای این کار باید تمام شعر فارسی بررسی می‌شد که خارج از حوصله‌ی این نوشتار بود؛ بنابراین از نرم‌افزار «درج 3» (با یک میلیون بیت شعر از 101 شاعر) استفاده شد که تقریباً دورنمایی از شعر فارسی را ترسیم می‌کرد. لذا اجزا و عناصر غدیر جستجو شد؛ در نتیجه‌ مشخص شد که سنیان بیشتر تا قرن هفتم به غدیر پرداخته‌‌اند و از قرن دهم به بعد شاعران شیعه به غدیر اشاره نموده‌اند(ناصرخسرو در قرن پنجم یک استثناست.) شاید دلیل اشاره‌‌ی بیشتر اهل سنت این است که غالب شاعران پارسی‌گوی تا قبل از عهد صفوی سنی مذهب و شاعران شیعه در اقلیت هستند. دیگر این که شاعران سنی از لحاظ بسامد کمتر هستند(6 در مقابل 10). علاوه بر آن بسامد و تعداد اشاره‌ی شاعران شیعه(35 بار) نسبت به شاعران سنی(8 بار) بیشتر است. همچنین شاعران شیعه بیشتر اشعار مستقلی به غدیر اختصاص داده و آن را عید پنداشته و اظهار شادمانی نموده‌‌اند. همچنین جنبه‌های گوناگون مسئله‌ی غدیر در شعر شاعران شیعه نمود یافته و در بیشتر موارد درصدد احتجاج و اثبات اهمیت موضوع برآمده‌‌اند. درحالی‌که اهل سنت ضمن مسلم شمردن اصل موضوع، آن را یک امر ساده و کم‌اهمیت تلقی کرده‌ و از کنار آن گذشته‌‌اند؛ البته گاه اشاره‌ی سنیان به موضوع چنان است که خواننده در سنی بودن شاعر شک می‌کند.
پژوهشگران علی گراوند (Ali Garavand) (نفر اول)، سودابه صیدی (نفر دوم)