|
چکیده
|
سیاهدانه و اهمیت آن: سیاهدانه(Nigella sativa L.) گیاهی یک ساله متعلق به تیره آلاله، به ارتفاع 60 تا 70 سانتیمتر، برگها به رنگ سبز خاکستری دارای بریدگیهای نخی، گلها به رنگ سفید تا آبی میباشد. دانههای سیاهدانه 40 درصد روغن و حدود 4/1 درصد اسانس وجود دارد(مجنون حسینی و دوازده امامی، 1392). بذرهای این گیاه دارای درصد بالایی پروتئین(تا 21 درصد)، کربوهیدرات(تا 35 درصد)، روغن(تا 38 درصد) و نیز عناصر معدنی مانند کلسیم، آهن، سدیم و پتاسیم میباشد(Hussain et al., 2009). این گیاه علاوه بر خودرو بودن در مناطق مختلف اروپا، غرب آسیا و برخی مناطق ایران به صورت زراعی نیز کشت میشود(مجنون حسینی و دوازده امامی، 1392). در ایران این گیاه به ویژه در اراک و اصفهان به فراوانی میروید و از دانههای آن به عنوان ادویه استفاده میشود. به دلیل داشتن مادهای موسوم به تیموکینون، این گیاه دارای اثرات ضد تشنجی است(Riaz et al., 1996). سیاهدانه به طور گستردهای برای بیش از دو هزار سال به عنوان دارو و پیشگیری کننده در برابر بسیاری از بیماریها در آسیای مرکزی و برخی دیگر از کشورهای آسیایی(Bayram, 2012) به عنوان مسکن، اشتها آور، بادشکن، تعریق زا، هضم، تب بر و به عنوان مسهل همچنین به عنوان کاهنده ضعف و ضد افسردگی و افزاینده مقاومت بدن گزارش شده است(Razavi and Hosseinzadeh, 2014) و به دلیل تاریخچه غنی و پیشینه مذهبی خود به عنوان یک گیاه معجزه آسا شناخته شده(Ahmad and Beg, 2013) همچنین مشخص شده که مواد موثره سیاهدانه دارای اثرات ضد باکتریایی، ضد قارچی، ضد دیابتی، ضد التهابی، ضد درد، ضد ویروسی، آنتی اکسیدانی، ضد انعقادی، ضد فشارخون و ... می باشد(Entok et al., 2014 , Singh et al., 2014). با توجه به این اثرات، بذرها و روغن سیاهدانه در درمان بسیاری از بیماریها مانند آسم، اسهال، اسهال خونی، سوء هاضمه، تب، یرقان، سکته، بواسیرها و قلب و عروق، دستگاه گوارش، سیستم ایمنی و کلیه مورد استفاده قرار می گیرند(Forouzanfar et al., 2014).
|