مشخصات پژوهش

صفحه نخست /ارزیابی تحلیلی مباحث توحیدی ...
عنوان ارزیابی تحلیلی مباحث توحیدی در آرای قاضی سعید قمی: با تاکید بر نفی سنخیت خالق و مخلوق و نفی عینیت ذات و صفات
نوع پژوهش پایان نامه
کلیدواژه‌ها .
چکیده چکیده قاضی سعید قمی با نفی هر گونه سنخیتی بین خالق و مخلوق، و انکار هر گونه صفتی برای خداوند -اعمّ از صفات عینِ ذات یا زائد بر ذات- راهِ خود را هم از الهیات رایجِ ایجابی در جهان اسلام جدا می‌کند، و و هم از الهیات مرسوم شیعی، که مبتنی بر صفاتِ عینِ ذات خداوند است. از نظر قاضی سعید، در عالم واقع، بین مخلوقات و خداوند هیچ گونه ما به الاشتراکی وجود ندارد، به همین دلیل ما هیچ گونه معرفت ایجابی‌یی -اعم از حصولی یا حضوری- نمی‌توانیم به خداوند داشته باشیم، صرفا می‌توانیم دریابیم که او از سنخ مخلوقات نیست (معرفت سلبی)، بر این اساس در ساحت زبان نیز جز به سلب درباره‌ی او نمی‌توانیم سخن بگوییم، مگر آنکه تعابیر ایجابی را به کار برده و از آنها اراده‌ی سلب کنیم. در این رساله، نخست تصویری فشرده و جامع از الهیات سلبی قاضی سعید قمی به دست داده شده است (فصل دوم)، سپس ادله‌ی عقلی و نقلی قاضی سعید بر این الهیات ارائه و نقد شده‌اند (فصل سوم)، در فصل چهارم به راه‌حل‌های قاضی سعید برای حلّ معضل تعطیل در الهیات سلبی‌اش پرداخته و نشان داده‌ایم که هیچ یک از راه‌حل‌های وی توان حلّ این مشکل را ندارند، سپس پیامدها و لوازمِ نفی سنخیت در اندیشه‌ی توحیدی قاضی سعید قمی مورد اشاره قرار گرفته است (فصل پنجم)، در فصل ششم به ارزیابی نسبت الهیاتِ سلبی قاضی سعید با الهیات کلامی، فلسفی و عرفانی پرداخته‌ایم. روی دیگر این رساله، دفاعی عقلی و نقلی از الهیات رایج شیعی است که بر عینیت ذات و صفات الهی تاکید دارد و معرفت ایجابیِ بالوجه از خداوند را ممکن می‌داند. این رساله از راه نقد الهیات سلبی و نشان‌دادنِ نارسایی‌های آن، به این هدف دست پیدا می‌کند. واژه‌های کلیدی: سنخیت بین خالق و مخلوق، عینیت ذات و صفات خداوند، الهیات سلبی، مساله‌ی تعطیل، قاضی سعید قمی.
پژوهشگران شمس الله سراج (استاد راهنما)، جواد نظری (دانشجو)