عنوان	تأثیرعصاره آویشن زوفایی (Thymbra spicata) به همراه کود زیستی قارچ مایکوریزا بر گیاه دارویی رزماری (Rosmarinus officinalis L.) تحت تنش شوری
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	.
چکیده	ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺄﺛﻴﺮ عصاره اتانولی آویشن زوفایی (۱۰ و ۲۰٪) وکود زیستی مایکوریزا (50 گرم برای هر گلدان) ﺑﺮ ﺷﺎﺧﺺﻫﺎی ﻣﻮرﻓﻮﻓﻴﺰﻳﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ، فیتوﺷﻴﻤﻴﺎیی، بازدهی و ترکیبات اسانس ﮔﻴﺎه داروﻳﻲ رزماری (Rosmarinus officinalis L.) تحت تنش شوری (۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ میلی‌مولار کلرید سدیم)، اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻓﺎﻛﺘﻮرﻳﻞ ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻃﺮح ﺑﻠﻮکﻫﺎی ﻛﺎﻣﻞ ﺗﺼﺎدﻓﻲ ﺑﺎ ﺳﻪ ﺗﻜﺮار (ﻫﺮ ﺗﻜﺮار پنج گلدان) اﺟﺮا ﺷﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ این مطالعه ﻧﺸﺎن داد که بالاترین میزان ارتفاع بوته، وزن تر و وزن خشک اندام‌های هوایی، بالاترین مقدار طول و حجم و سطح ریشه، بالاترین میزان وزن تر و خشک ریشه و سطح کانوپی مربوط به تیمار کود زیستی مایکوریزا به همراه عصاره آویشن زوفایی ۲۰٪ در شرایط بدون تنش شوری بود. بیشترین محتوای نسبی آب و بالاترین محتوای کلروفیل a، b و کل در در تیمار کود زیستی مایکوریزا به همراه عصاره آویشن زوفایی 20٪ در شرایط بدون تنش شوری به دست آمد. بیشترین مقادیر نشت الکترولیت، مالون‌دی‌آلدهید و پراکسید هیدروژن در تیمار شاهد تحت تنش شوری 200 میلی‌مولار ثبت شد. بیشترین محتوای کارتنوئید و آنتوسیانین مربوط به تیمار مایکوریزا به همراه عصاره آویشن زوفایی 20٪ تحت تنش شوری 200 میلی‌مولار بود. بالاترین محتوای فنول کل نیز در تیمار کود قارچ مایکوریزا به همراه عصاره آویشن زوفایی 10٪ تحت تنش شوری 200 میلی‌مولار ثبت گردید. بالاترین محتوای فلاونوئید در تیمار مایکوریزا به همراه عصاره آویشن زوفایی ۱۰٪ در شرایط عدم تنش شوری و بیشترین مقدار پرولین در تیمار عصاره‌ آویشن زوفایی ۲۰٪ تحت تنش شوری 100 میلی‌مولار به دست آمد. بالاترین محتوای اسانس مربوط به تیمار عصاره آویشن زوفایی ۲۰٪ در ترکیب با کود زیستی مایکوریزا تحت تنش شوری 100 میلی‌مولار و بالاترین مقدار قند محلول در تیمار مایکوریزا تحت تنش شوری 100 میلی‌مولار بود. بالاترین مقدار پروتئین در تیمار عصاره آویشن زوفایی ۱۰٪ تحت تنش شوری 100 میلی‌مولار و بیشترین فعالیت آنزیم کاتالاز در تیمار عصاره‌ آویشن زوفایی 10٪ به همراه کود زیستی مایکوریزا تحت تنش شوری 200 میلی‌مولار اندازه‌گیری شدند. بالاترین میزان فعالیت آنزیم فنیل‌آلانین‌آمونیالیاز در تیمار مایکوریزا و بیشترین فعالیت آنتی‌اکسیدانی در تیمار عصاره آویشن زوفایی ۲۰٪ هر دو تحت تنش شوری ۲۰۰ میلی‌مولار ثبت گردیدند. نتایج تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که میزان متابولیت‌های ثانویه‌ی Camphene (8/8%)، β-Pinene (75/43%)، α-Phellandrene (3/13%)، Geranyl acetate (156%)، Cineole (21%) و β-Linalool (1/5%) در تیمار عصاره آویشن زوفایی ۲۰٪ و کود زیستی مایکوریزا تحت تنش شوری 100 میلی‌مولار نسبت به تیمار شاهد در شرایط تنش ۱۰۰ میلی‌مولار افزایش داشتند. در تیمار مذکور همچنین متابولیت‌های ثانویه‌ی α-Terpineol (94/٪0)، trans-3-Pinanone (40/٪1)، Terpinen-4-ol (99/٪1)، Thymol (1/٪0) و cis-Geranylacetone (14/٪0) شناسایی شدند که در تیمار شاهد در سطح تنش مشابه وجود نداشتند. نتایج نشان داد که استفاده از تیمارهای مذکور به طور مؤثری سبب کاهش اختلالات تنش شوری در گیاه رزماری شد. در بین تمامی تیمارها، عصاره اتانولی آویشن زوفایی ۲۰٪ در ترکیب با کود زیستی مایکوریزا (۵۰ گرم در گلدان) ضمن تعدیل اثرات تنش، بیشترین کارایی را در بهبود صفات مورفوفیزیولوژیکی،‌ بیوشیمیایی، محتوای اسانس و متابولیت‌های ثانویه گیاه رزماری از خود نشان داد.
پژوهشگران	مجید بگ نظری (استاد راهنما)، مجتبی سلگی (دانشجو)