عنوان	واکاوی مفهومی خودکنترلی و نظارت درونی در قرآن و حدیث با رویکردی بر نظریه مبادله جورج هومنز
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	نظارت درونی، رفتارگرایی اجتماعی، نظریه مبادله، جورج هومنز
چکیده	خود کنترلی و نظارت درونی مراقبتی‌ درونی و بیانگر استعداد فردی د‌ر کنترل‌ ارادی رفتار ‌‌درونی و برون دادهای رفتاری است که فرد را به انجام رفتا‌ر هدایت می‌نماید. در آیه قرآنی"لَا تُحَرِّکْ بِهِ لِسَانَکَ لِتَعْجَلَ بِهِ"‌ و حدیت‌ "الغضبُ نارٌ مُوقَده، مَن کَظَمَه أطفأَها" از امام علی (ع) بر اهمیت و ضرورت نظارت درونی، به عنوان راهی برای مراقبت درونی و به معنای نظارت فرد بر خود و اعمال و افکار خود، بسیار‌تأکید شده است.‌این رساله با هدف مطالعه ابعاد ‌نظارت درونی ‌در قرآن و حدیث، راهبردهای تحقق آن و مقارنه نظریه جورج هومنز با ابعاد یاد شده نگارش یافته است، ‌یافته‌های پژوهش مؤید آنند که‌ دیدگاه هومنز ‌متأثر ‌از ‌مکتب سوداگرایی ‌و شامل کنشگرانی‌ است که در ‌حال مبادله پاداش هستند و متکی بر‌ دو‌ اصل کلی «گرایش به نیکی‌» و «خردگرایی» ‌است. وی، شش قضیه کلی بیان کرده که بیانگر ‌ابعاد این نظریه‌است‌، انگیزه، موفقیت، ارزش، -محرک، ‌محرومیت‌، پرخا شگری و عقلانیت، بُن‌مایه این نظریه گواه آن است که‌ سود و زیان مبنای کنش-انسان‌ها‌ است، از سویی دیگر در‌قرآن‌ بر نظارت درونی به عنوان دستیابی به رستگاری تأکید شده است‌؛ در این مطالعه قضایای برخاسته از نظریه مبادله هومنز با ابعاد نظارت درونی در قرآن و حدیث مقایسه شده‌اند، نتیجه: با بررسی منابع ‌قرآنی و نظریه هومنز برای نیل به خود کنترلی، دو ‌راهکار ‌ترسیم شده است، الف: شناختی ب : رفتاری هومنز انسان را موجودی حسابگر می‌داند که به محاسبه عقلانی خوشی‌ها و رنج هایش می‌پردازد و همواره سعی می‌کند به حد اکثرسود و حداقل ضرر دست یابد و‌ ‌معتقد است انسان‌ها برای آن چیزی که برای آنها ارزش بیشتری دارد تلاش بیشتری می‌کنند، در این دیدگاه انگیزه‌های دیگر خواهانه، یعنی‌کسانی که مال وجان خود را برای نجات دیگران به خطر انداخته و دست به ‌ایثارگری می‌زنند مطرح است، با تتبع در آیات و احادیث بدست آمد، این نظریه مشابهت زیادی با نظریه خودکنترلی ونظارت درونی که در قرآن وحدیث آمده ‌دارد، مؤید این سخن آیات، سوره بقره/207، حشر/9، نساء‌/8و9 و حدیث‌:مَن آثَرَ عَلی نَفسِهِ بالَغَ فِی المُرُوءَهِ (آمدی، 1366: ح 8225)؛ است‌، حاصل نوشتار حاضر این است که انسان با استفادۀ درست از نیروی خود کنترلی و نظارت درونی، جهت رسیدن به سعادت و کمال واقعی و انگیزه‌های دیگر خواهانه‌، ناگزیر از بهره گیری از مهارت‌های ارائه شدۀ قرآن کریم واحایث ائمه (ع) با رویکرد نظریۀ مبادلۀ جورج هومنز‌است تا در سایۀ آنها بتواند به‌ ‌رستگاری، سعادت و کمال واقعی که مطلوب فطرت اوست نائل شود وگرنه از مطلوب فطری خود دور گشته و به واسطۀ پیروی از خواسته‌ها ی نفسانی امر شده از سوی نفس سرکش اماره ‌به گمراهی وپستی کشیده می‌شود، ‌روش تحقیق‌ حاضر از نوع، ‌تحلیلی –توصیفی و داده‌ها‌ به صورت کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده اند.
پژوهشگران	سهراب مروتی (استاد راهنما)، منور فتاحی (دانشجو)، سیدمحمدرضا حسینی نیا (استاد مشاور)، بهروز سپیدنامه (استاد مشاور)