عنوان	بررسی ژانر اتوپیا در رمان‌های فارسی
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	ژانر اتوپیا، آرمانشهر، رمان فارسی، مشروطه
چکیده	در تاریخ ادبیات، ژانرها یا انواع ادبی گوناگونی، به تدریج برآمده و پس از مدتی - کوتاه‌ یا بلند- افول کرده‌ا‌ند؛ اتوپیا نیز یکی از همین انواع است. اتوپیا در مفهوم فلسفی آن، اندیشۀ سرزمینی آرمانی است که در آن ناکجاآباد، بشر به تمام آرزوها و خواسته‌هایش دست می‌یابد و از نظر ادبی نوعی از ادبیات است که در بستری روایی ارزش‌ها، تمایلات و نیازهای یک جامعه را که همان جامعۀ عصر نویسنده است، به تصویر می‌کشد. این ژانر که روایتی خیالی از جامعه‌ای بی‌نقص را ارائه می‌کند، برآمده از نقطه عطف‌های تاریخی است و اتوپیای ایرانی نیز، برآیند اتفاقات خاص عصر مشروطه و بیداری است. این پژوهش که در حیطۀ گونه‌شناسی ادبیات قرار می‌گیرد. روش آن توصیفی- تحلیلی و تطبیقی است و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای تلاش دارد تا با معرفی رمان‌های اتوپیایی فارسی و تبیین ویژگی‌های مشترک و زمینه‌های کلی پیدایش این آثار، بخشی از کمبود مطالعات گونه‌شناسی در باب اتوپیا را جبران کند. در تحلیل موضوع سعی بر این بوده‌است که بین اتوپیا به عنوان یک اندیشۀ فلسفی و اتوپیا به عنوان یک ژانر ادبی خلط مبحث صورت نگیرد و آثاری مورد مطالعه قرار گیرد که نمونۀ کاملی از یک اثر اتوپیایی باشد. مسألۀ اصلی این پژوهش، شناخت ژانر اتوپیا و بیان ویژگی‌ها و زمینۀ پیدایش آن در رمان فارسی و معرفی و تحلیل آثار برجستۀ این نوع ادبی در رمان فارسی پس از مشروطه است. در این راستا، پس از تعریف ژانر اتوپیا در مفهوم فلسفی و ادبی آن و بیان ویژگی‌های سازندۀ آثار اتوپیایی، به بررسی زمینه‌های پیدایش این ژانر پرداختیم و آن را درچهار ساحت تاریخی- اجتماعی، ادبی، روانی و شخصی بررسی کردیم. نتایج تحقیق نشان دهندۀ وجود آثار مهمی در این نوع ادبی است که از نظر فرم و ساختار عمدتاً تحت تأثیر اتوپیای غربی هستند که به ویژه پس از مشروطه، به عنوان بازتابی از تغییرات اجتماعی و فکری جامعۀ ایران شکل گرفته‌اند.
پژوهشگران	علیرضا اسدی (استاد راهنما)، سلیمان هاشم‌بیگی (دانشجو)، محمد تقی جهانی (Mohammad Taghi Jahani) (استاد مشاور)