عنوان	تأثیر عنصر بور بر صفات کمی و آگروفیزیولوژیک گیاه کنجد تحت شرایط تنش خشکی
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	دور آبیاری، ریز مغذی، عملکرد دانه، محلول پاشی، میزان روغن
چکیده	کنجد به دلیل داشتن روغن مرغوب و پایدار یک گیاه روغنی با ارزش است. با این حال، خشکی تأثیر مخربی بر مراحل مختلف رشد کنجد دارد و عملکرد و اجزای عملکرد آن را کاهش می‌دهد. مواد مغذی معدنی مانند بور (B) به دلیل نقش فیزیولوژیکی خود در گیاهان، می تواند اثرات نامطلوب تنش خشکی را کاهش داده و رشد و عملکرد گیاه و کیفیت روغن را بهبود بخشند. بنابراین، به منظور بررسی تأثیر عنصر بور بر صفات کمی و آگروفیزیولوژیک گیاه کنجد تحت شرایط تنش خشکی، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی، در سه تکرار اجرا شد. تنش خشکی شامل سطوح مختلف آبیاری به صورت دور آبیاری 8 روز (شاهد)، 12 روز و 16 روز یکبار به عنوان تیمار اصلی بود. فاکتور فرعی نیز شامل کود بور در 5 سطح عدم مصرف (شاهد)، 10، 25، 75 و 100 میلی گرم در لیتر بود. تیمار کود بور 15 روز قبل از تنش خشکی در هنگام ساقه رفتن گیاهان در دو مرحله هر 10 روز یکبار به صورت محلول‌پاشی برگی اعمال شد. نتایج نشان داد که دور آبیاری 16 روز باعث کاهش معنی دار روز تا گلدهی و روز تا رسیدگی کنجد شد. همچنین با افزایش سطوح آبیاری صفات زراعی و عملکردی کنجد کاهش یافت، به طوری که دور آبیاری 16 روز به ترتیب میزان وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک و میزان روغن دانه را به ترتیب 07/27، 79/28 و 68/11درصد نسبت به دور آبیاری 8 روز کاهش داد. از سوی دیگر محلول پاشی کود بور تأثیر معنی داری بر صفات مورد بررسی کنجد داشت و غلظت های پایین 10 و 25 میلی گرم در لیتر موجب افزایش صفات رشدی، عملکردی و اجزای عملکرد کنجد شد. اما در غلظت های بالا (75 و 100 میلی گرم در لیتر) باعث ایجاد سمیت در کنجد شد. به گونه ای زودترین روز تا گلدهی و روز تا رسیدگی با کاربرد غلظت 10 میلی گرم در لیتر کود بور به دست آمد. به علاوه بیشترین وزن هزار دانه (33/3 گرم)، عملکرد بیولوژیک (89/2493 کیلوگرم در هکتار) و میزان روغن دانه (11/39 درصد) با کاربرد غلظت 10 میلی گرم در لیتر کود بور حاصل شد. در حالی که کمترین میزان آن ها در غلظت 100 میلی گرم در لیتر مشاهده شد. گیاهان محلول پاشی شده با غلظت 10 میلی گرم در لیتر کود بور در دور آبیاری 8 روز به طور معنی داری ارتفاع بوته، تعداد برگ، تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در کپسول، عملکرد دانه، شاخص برداشت و عملکرد روغن بیشتری نسبت به گیاهان شاهد در دور آبیاری 16 روز داشتند. به طور کلی تیمار کود بور به ویژه در غلظت 10 میلی گرم در لیتر در کاهش اثرات تنش خشکی مؤثرتر بوده و رشد و عملکرد گیاه کنجد دچار نقصان کمتری شد. بنابراین محلول پاشی کود بور به خصوص در غلظت های پایین می تواند به عنوان راهکاری جهت افزایش عملکرد و روغن دانه کنجد در شرایط تنش خشکی استفاده شود.
پژوهشگران	علی آرمینیان (استاد راهنما)، زهرا طهماسبی (استاد راهنما)، آزاد اسماعیلی (دانشجو)، آرش فاضلی (استاد مشاور)