عنوان	اثر روغن حیوانی تهیه شده از شیر گاو، گوسفند و بز بر سطح فراسنجه‌های پلاسمایی و بافت‌شناسی کبد موش‌های صحرایی
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	موش‌ صحرایی، نوع روغن حیوانی، لیپیدهای پلاسما، بافت‌شناسی کبد
چکیده	مطالعه حاضر با هدف بررسی اثر نوع روغن حیوانی (گاو، گوسفند یا بز) بر سطح لیپیدهای پلاسما و بافت شناسی کبد موش صحرایی در قالب طرح کاملا تصادفی انجام شد. جهت انجام این مطالعه، تعداد 40 سر موش صحرایی بالغ نژاد ویستار (20 سر نر و 20 سر ماده)، انتخاب و به 4 گروه 10 تایی تقریبا یکسان تقسیم و به طور تصادفی به تیمارهای آزمایشی اختصاص داده شدند. تیمارهای آزمایشی شامل تیمار 1- موش‌های تغذیه شده با جیره پایه و دریافت‌کننده 1 میلی‌لیتر آب، 2- موش‌های تغذیه شده با جیره پایه و دریافت‌کننده 1 میلی‌لیتر روغن گاو، 3- موش‌های تغذیه شده با جیره پایه و دریافت‌کننده 1 میلی‌لیتر روغن گوسفند و 4- موش‌های تغذیه شده با جیره پایه و دریافت‌کننده 1 میلی‌لیتر روغن بز بودند. آب و روغن‌ها روزانه به صورت گاواژ و به مدت 6 هفته به رت‌ها خورانده شدند. در پایان زمان آزمایش، ابتدا موش‌ها با استفاده از کتامین- زایلان بیهوش شده، نمونه خون از قلب آن‌ها جمع‌آوری و جهت اندازه‌گیری سطح لیپیدهای خون به آزمایشگاه ارسال شد. نمونه بافت کبد همه موش‌ها نیز جمع‌آوری و ویژگی‌های بافت‌شناسی کبد آنها بررسی شد. نتایج نشان داد که نوع روغن مصرفی می‌تواند بر شاخص‌های بیوشیمیایی خون و ساختار بافت کبد اثر داشته باشد. سطح کلسترول، مالون دی-آلدئید و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی کل پلاسمای موش‌ها تحت تاثیر نوع روغن حیوانی مصرف شده قرار نگرفت (05/0P). در صورتی که کمترین غلظت LDL-کلسترول در پلاسمای موش‌های دریافت کننده روغن بز مشاهده شد (05/0>P). موش‌های دریافت کننده روغن گاو و بز در مقایسه با دیگر گروه‌ها غلظت پلاسمایی VLDL-کلسترول و تری-گلیسرید بالاتری داشتند (05/0>P). سطح آنزیم‌های کبدی (آلانین آمینوترانسفراز و آسپارتات آمینوترانسفراز) در پلاسمای موش‌های شاهد (بدون دریافت روغن) و رت‌های دریافت کننده روغن گاو در مقایسه با سایر گروه‌ها به ترتیب بالاتر و پایین-تر بود (05/0>P). در حالی‌که گروه دریافت‌کننده روغن گاوی تغییرات ناچیزی در این شاخص‌ها داشته و نزدیک به گروه کنترل باقی ماند. گروه دریافت‌کننده روغن بزی افزایش خفیف تا متوسطی در آنزیم‌های کبدی و سطوح تری‌گلیسرید و کلسترول داشت که با بروز التهابات کانونی در کبد همخوانی داشت (05/0>P). نتایج بافت‌شناسی نیز این یافته‌ها را تأیید نمود؛ به‌طوری‌که در گروه روغن گوسفندی، تغییرات شدید بافتی شامل فیبروز، پرخونی و آپوپتوز سلول‌های هپاتوسیتی مشاهده شد، در حالی‌که در گروه روغن بزی عمدتاً تجمع سلول‌های التهابی کانونی وجود داشت. گروه روغن گاوی الگوی بافتی سالم و مشابه کنترل داشت. مقایسه بین دو جنس نشان داد که شدت ضایعات بافتی و افزایش فراسنجه‌های خونی در جنس ماده، به‌ویژه در گروه دریافت‌کننده روغن گوسفندی بالاتر از نر بود. به‌طور کلی نتایج نشان داد که مصرف روغن حیوانی گوسفندی با بیشترین آسیب کبدی و اختلالات بیوشیمیایی همراه است، در حالی‌که روغن گاوی اثر منفی قابل توجهی ندارد. این یافته‌ها می‌تواند در انتخاب نوع منبع چربی در رژیم غذایی و مدیریت سلامت کبدی در مدل‌های آزمایشگاهی و حتی تغذیه انسانی اهمیت داشته باشد.
پژوهشگران	فرشید فتاح نیا (استاد راهنما)، محمد شمس الهی (استاد راهنما)، سارا الفتی (دانشجو)، مهدیه مهدی پور (استاد مشاور)، یحیی محمدی (استاد مشاور)