عنوان	رویۀ قضایی محاکم بین‌المللیِ رواندا و یوگسلاوی سابق در خصوص سوءنیت خاص نسل کشی
نوع پژوهش	مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها	نسل کشی. رویه قضایی. سوءنیت خاص
چکیده	زمینه و هدف: جرم نسل‌زدایی یکی از شدیدترین جرایم بین‌المللی است که محکومیت آن در سطح جهانی اجماعی کم‌نظیر ایجاد کرده‌است. پژوهش حاضر با هدف تبیین ماهیت سوءنیت خاص نسل‌زدایی و تحلیل عمیق آرای محاکم بین‌المللی یوگسلاوی سابق و رواندا، تلاش دارد تا ابعاد پیچیده این رکن را روشن سازد. روش: با توجه به ماهیت ذهنی و تفسیری رکن روانی نسل‌زدایی، روش پژوهش مبتنی‌بر تحلیل توصیفی است. داده‌ها از طریق گردآوری منابع معتبر داخلی و خارجی، به‌ویژه آرای دادگاه‌های کیفری بین‌المللی، استخراج و سپس با تمرکز بر مفهوم «سوءنیت خاص» و تمایز آن از «انگیزه»، تحلیل شده‌اند. یافته‌ها: بررسی‌ها نشان می‌دهد که قصد نابودی تمام یا بخشی از یک گروه ملی، قومی، نژادی یا مذهبی، عنصر اصلی سوءنیت خاص در جرم نسل‌زدایی است و نه انگیزه ارتکاب. سوءنیت خاص همواره بیانگر اراده مستقیم به تحقق نتیجه‌ای معین است؛ حتی اگر وقوع واقعی آن نتیجه شرط تحقق جرم نباشد. در مقابل، انگیزه به‌معنای کسب منفعت یا دفع زیان است و با ماهیت قصد نابودی یک گروه هم‌خوانی ندارد؛ علاوه‌بر این، تفکیک مفهومی انگیزه و سوءنیت خاص فاقد مبنای روان‌شناختی مستقل است؛ زیرا ذهن انسانی دو حالت جداگانه برای انگیزه و قصد نتیجه تولید نمی‌کند. نتایج: سوءنیت خاص نسل‌زدایی زمانی تحقق می‌یابد که مرتکب قربانی را فقط به‌دلیل تعلق او به گروه هدف انتخاب کند و در پی نابودی کلی یا بخشی مؤثر از آن گروه باشد؛ بخشی که قابلیت اثرگذاری بر موجودیت گروه را داشته باشد. این قصد می‌تواند بدون سبق تصمیم نیز شکل گیرد و مطلق بودن جرم نسل‌زدایی، ماهیت قصد نابودی را به انگیزه تبدیل نمی‌کند؛ بنابراین، مبنای صحیح تحلیل رکن روانی نسل‌زدایی، شناسایی و اثبات همین قصد معطوف به نابودی است.
پژوهشگران	عباس محمدخانی (نفر اول)، امیر اعتمادی (نفر دوم)