عنوان	ارزیابی متابولیت‌های ثانویه باکتری‌های اندوفیت جدا شده از برخی درختان غیر مثمر ایلام با خواص ضد بیمارگرهای گیاهی
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	مهار زیستی، بیمارگر، ترموسایکلر، کروماتوگرافی/طیف سنج جرمی
چکیده	امروزه به دلیل مخاطرات استفاده از سموم شیمیایی، استفاده از روش‌های ایمن برای کنترل بیماری-های گیاهی از جمله بکارگیری باکتری‌های اندوفیت و ریزوسفر که رشد گیاهان را بهبود می‌بخشند و عوامل بیماریزای گیاهی را سرکوب می‌نمایند، ضروری می‌باشد. زیست‌بوم درختان جنگلی به عنوان منبعی ناشناخته برای باکتری‌های سودمند، بسیار حائز اهمیت هستند. بنابراین، این پژوهش جهت غربالگری باکتری‌های اندوفیت درختان جنگلی و بررسی توان آنتاگونیستی آن‌ها علیه چهار بیمارگر مهم در کشاورزی شامل Pythium aphanidermatum، Rhizoctonia solani، Pectobacterium carotovorum و Clavibacter michiganensis انجام پذیرفت. ابتدا تعداد 13 سویه ‌باکتری اندوفیت و ریزوسفر جدا شده از گیاهان جنگلی از آزمایشگاه گیاهپزشکی دانشگاه ایلام تهیه شد. در مرحله بعد، در شرایط آزمایشگاهی تأثیر سویه‌های باکتری در مهار بیمارگر‌های مذکور، به ترتیب با روش کشت متقابل، روش کلروفرم و روش ساندویچ مورد بررسی قرار گرفت. سپس تاثیرگذاری این باکتری‌ها بر جوانه‌زنی و تحریک رشد بذور تربچه به‌عنوان گیاه مدل سنجش گردید و در ادامه، تاثیرگذاری سویه‌های مختلف بر کنترل بیماری پوسیدگی نرم بر روی غده سیب زمینی آزمایش شد. در مرحله بعد، باکتری Arz2 جدا شده از ریشه درخت ارغوان که هم بر علیه بیمارگر‌های مختلف دارای هاله بازدارنده بود و هم بیشترین کاهش وزن بافت لهیده سیب زمینی ناشی از پکتوباکتریوم را نشان داده و از طرفی بر روی جوانه‌زنی بذور تربچه نیز تاثیر مثبت داشت؛ به عنوان جدایه برتر انتخاب گردید. در ادامه جدایه مذکور با آزمون‌های کلاسیک تشخیص باکتری و آزمون مولکولی تشخیصی (با روش PCR به کمک آغازگرهای 16SrRNA) شناسایی شد. در نهایت متابولیت‌های ثانویه فرار و غیرفرار سویه‌ Arz2 استخراج و با کمک GC/MS مورد شناسایی و بررسی قرار گرفت. نتایج توالی‌یابی نشان داد که سویه Arz2 به گونه Stenotrophomonas maltophilia تعلق دارد. این گونه، به طور مکرر از ریشه، ساقه و برگ گیاهان مختلف، از جمله درختان جنگلی، به عنوان یک اندوفیت غیربیماری‌زای گیاهی و گاهی هم سودمند جداسازی شده است. از آنجاکه این باکتری قادر به تولید ترکیبات ضد میکروبی و ترکیبات محرک رشد گیاهی است، بنابراین یک کاندیدای خوب برای مهار زیستی بیماری‌های گیاهی و تحریک رشد محصولات گیاهی می‌باشد. همچنین نتایج استخراج و شناسایی متابولیت‌های ثانویه در سویه Arz2 نشان داد که این باکتری متابولیت‌های مختلفی تولید می‌کند اما فقط دو مورد از آنها شامل کومین‌آلدهید (متابولیت غیرفرار) و اکالیپتول (متابولیت فرار) را می‌توان با شواهد محکم علمی ‌به‌ عنوان متابولیت‌های اصلی در نظر گرفت که نقشی اساسی و مهمی در خاصیت مهارکنندگی این باکتری بر علیه بیمارگر‌های مذکور ایفا می‌کنند.
پژوهشگران	محمد رضا عالی منش (استاد راهنما)، سبحان حاجی زاده (دانشجو)، هادی قنبری (استاد مشاور)