عنوان	پاسخ ریزساختار برگ دو گونه بادام شرقی و زالزالک به چرای سرشاخه توسط دام در در جنگل های نیمه خشک زاگرس، ایلام
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	چرای دام، ویژگیهای میکروسکوپی برگ، روزنه و کرک، حفاظت از جنگل، جنگلهای زاگرس
چکیده	چرای دام یکی از مهمترین عوامل تخریب پوشش گیاهی و تغییر در ویژگیهای ریخت شناسی گیاهان به شمار میرود. این فشار زیستی میتواند از طریق آسیب به اندامهای فتوسنتزی، کاهش رشد و تغییر ساختار برگ، توان رقابتی گیاه را تحت تأثیر قرار دهد . این پژوهش با هدف بررسی اثر چرای دام بر صفات ریختی برگ دو گونه Prunus argentea و Crataegus aronia انجام شد . نمونه های برگ از دو شرایط چرا شده و چرا نشده برداشت و صفات ریختی برگ اندازهگیری گردید. نتایج نشان داد که چرای دام تغییرات معنیداری در اغلب صفات ایجاد کرد، بهطوری که در P. argentea ، میانگین طول و عرض روزنه، طول منفذ روزنه، تراکم روزنه، شاخص منفذ روزنه در شرایط بدون چرا به طور معنی داری بیشتر بود، در حالی که ابعاد کرک )طول، عرض و تراکم( در شرایط چرا شده افزایش قابل توجهی داشت. درC. aronia ، چرای دام باعث کاهش طول، عرض و طول منفذ روزنه، شاخص منفذ روزنه و افزایش عرض منفذ روزنه و تراکم روزنه شد، همچنین در این گونه چرای دام باعث افزایش طول، عرض و تراکم کرک شد. تراکم رگبرگ در زالزالک چرا شده و بادام چرا نشده کمتر بود. شاخص پلاستیسیتی صفات نشان داد که پاسخهای مورفولوژیک به فشار چرا در دو گونه متفاوت بوده و بیشترین پلاستیسیتی مربوط به صفات مرتبط با کرکها بود. تحلیل مؤلفه های اصلی PCA در P. argentea نشان داد که صفاتی نظیر تراکم روزنه و شاخص منفذ روزنه بیشترین نقش را در تفکیک نمونه های بدون چرا داشتند، در حالی که تراکم رگبرگ و عرض کرک در شرایط چرا شده نقش بیشتری داشتند. در C. aronia، صفات تراکم کرک، تراکم روزنه و شاخص روزنه و در شرایط چرا شده صفات شاخص منفذ روزنه، طول روزنه، طول دهانه روزنه و عرض کرک در شرایط بدون چرا بیشترین همبستگی را با محورهای اصلی نشان دادند. نتایج این مطالعه نشان میدهد که چرای دام با تغییر در ساختار میکروسکوپی برگ، الگوهای متفاوتی از پاسخهای تطبیقی را در گونههای مختلف ایجاد میکند که می تواند بازتابی از راهبردهای متفاوت این گونه ها در مواجهه با تنش چرای دام باشد.
پژوهشگران	حمیدرضا ناجی (استاد راهنما)، لیلا محمودی (دانشجو)، فروغ سهیلی (استاد مشاور)