عنوان	ارزیابی تأثیر سیستم‌های آبیاری مختلف بر فرسایش خاک در اراضی کشاورزی استان بابل با استفاده از مدل RUSLE
نوع پژوهش	پایان نامه
کلیدواژه‌ها	فرسایش خاک، آبیاری قطره‌ای، آبیاری سطحی، مدل RUSLE، استان بابل.
چکیده	فرسایش خاک یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی مؤثر بر پایداری تولیدات کشاورزی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است و سیستم‌های آبیاری به‌عنوان یکی از عوامل مدیریتی، می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای در تشدید یا کاهش این پدیده داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تأثیر سیستم‌های مختلف آبیاری (غیرآبیاری، آبیاری سطحی و آبیاری قطره‌ای) بر فرسایش خاک در اراضی کشاورزی استان بابل در مرکز عراق انجام شد. این منطقه با خاک‌های آبرفتی حاصل از رودخانه فرات و شرایط اقلیمی نیمه‌خشک، یکی از قطب‌های مهم کشاورزی کشور محسوب می‌شود. در این مطالعه، 10 نمونه خاک از عمق 0 تا 20 سانتی‌متری در سه سیستم آبیاری برداشت و پس از تحلیل ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی، ضریب فرسایش‌پذیری خاک (K) و تلفات سالانه خاک (A) با استفاده از مدل RUSLE محاسبه شد. نتایج نشان داد چگالی ظاهری در آبیاری سطحی بیشترین مقدار (1.48-1.52 g/cm³) و در آبیاری قطره‌ای کمترین مقدار (1.34-1.37 g/cm³) را داشت، درحالی‌که تخلخل در سیستم قطره‌ای به 48–50٪ رسید و در سیستم سطحی به 42–44٪ کاهش یافت. نفوذپذیری اشباع در خاک‌های قطره‌ای بین 8/2 تا 1/3 و در آبیاری سطحی 4/1 تا 7/1 سانتیمتربرساعت اندازه‌گیری شد. ماده آلی در سیستم قطره‌ای بین 25/1 تا 4/1 درصد بود که نسبت به آبیاری سطحی (7/0 تا 8/0 درصد) افزایش چشمگیری نشان داد. همچنین هدایت الکتریکی در آبیاری سطحی به 7/1 تا 2 دسی زیمنس بر متر رسید، درحالی‌که در قطره‌ای بین 8/0 تا 1 ثبت شد. مقادیر ضریب K در آبیاری سطحی بین 30/0 تا 32/0، در غیرآبیاری بین 27/0 تا 29/0 و در آبیاری قطره‌ای از 25/0 تا 26/0 محاسبه گردید. بر اساس خروجی مدل، تلفات سالانه خاک (A) در سیستم سطحی بین 2/1 تا 63/1 تن در هکتار در سال، در خاک‌های غیرآبیاری 98/0 تا 32/1 و در سیستم قطره‌ای تنها 43/0 تا 57/0 تن در هکتار در سال برآورد شد که نشان‌دهنده کاهش حدود 60٪ فرسایش در سیستم قطره‌ای نسبت به آبیاری سطحی است. درمجموع، نتایج نشان می‌دهد که آبیاری قطره‌ای با بهبود خواص فیزیکی و شیمیایی خاک، کاهش ضریب K و کاهش چشمگیر تلفات سالانه، پایدارترین گزینه مدیریتی برای حفظ خاک‌های آبرفتی استان بابل محسوب می‌شود، درحالی‌که آبیاری سطحی بیشترین نقش را در افزایش فرسایش و تخریب ساختار خاک ایفا می‌کند.
پژوهشگران	محسن توکلی (استاد راهنما)، هبا جبار حمزه (دانشجو)، حیدر ابراهیمی (استاد مشاور)