مسعود پیلی بگ

افزایش فشارهای هیدرولوژیکی ناشی از توسعه سازه‌های آبی و برداشت‌های انسانی، ضرورت تعیین جریان زیست‌محیطی را در رودخانه‌های استان ایلام تشدید کرده است. هدف این پژوهش، برآورد جریان زیست‌محیطی رودخانه گدارخوش با استفاده از پنج روش هیدرولوژیکی تنانت، تسمن، منحنی تداوم جریان (FDC)، تغییر منحنی تداوم جریان (FDC-Shifting) و محدوده تغییرپذیری (RVA) است. داده‌های دبی روزانه ایستگاه هیدرومتری مبنا در دوره 54 ساله برای تحلیل به‌کار گرفته شد. نتایج نشان داد روش تنانت، کمترین مقدار جریان پیشنهادی را ارائه می‌دهد و دقت لازم برای بازتاب شرایط ماهانه و فصلی رودخانه را ندارد. روش تسمن با درنظرگرفتن تغییرات ماهانه عملکرد بهتری داشت، اما در فصول کم‌آبی همچنان دچار کم‌برآوردی است. بر اساس نتایج منحنی تداوم جریان، استفاده از شاخص‌های Q70 در فصول خشک و Q90 در فصول تر بهترین انطباق را با شرایط هیدرولوژیکی رودخانه فراهم کرد. روش‌های FDC-Shifting و RVA دقیق‌ترین و پایدارترین تخمین‌ها را ارائه دادند؛ به‌طوری‌که روش RVA با تحلیل 33 پارامتر رژیم هیدرولوژیک، جامع‌ترین تصویر از نیاز زیست‌محیطی رودخانه را ارائه می‌کند. در مجموع، روش‌های مبتنی بر تحلیل پیشرفته رژیم جریان، به‌ویژه RVA و FDC-Shifting، مناسب‌ترین گزینه‌ها برای تعیین جریان زیست‌محیطی رودخانه گدارخوش تشخیص داده شدند. به‌کارگیری این جریان‌ها در مدیریت بهره‌برداری پایین‌دست، به‌ویژه در حضور بند انحرافی و برداشت‌های کشاورزی، ضروری است.