علی آرمینیان

این تحقیق بمنظور شناسایی کروموزوم‌های مؤثر در تحمل به تنش خشکی در سری کامل لاین‌های جایگزین گندم در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در شرایط تنش و شاهد انجام گرفت. عملکرد دانه و برخی از صفات وابسته به همراه 5 شاخص تحمل به خشکی: MP، GMP، STI، SSI و TOL برآورد و تجزیه و تحلیل گردیدند. نتاج، حاکی از تفاوت بسیار معنی‌دار (P<0.01) لاین‌ها برای تمامی صفات در هر دو شرایط بود. عملکرد دانه اکثر لاین‌ها تحت تنش خشکی کاهش یافته، با این وجود لاین‌های: 3D، 4D، 7D، والد بهاره‌چینی و لاین‌های 6A، 2B و 7B بترتیب بیشترین عملکرد دانه را داشتند. با توجه به مقایسات آماری مختلف مشخص شد که کروموزوم‌های فوق به همراه 7A حامل اکثر ژن‌های تحمل به خشکی در گندم بودند. جهت انتخاب لاین‌های متحمل به خشکی، شاخص‌های MP، GMP و STI اهمیت بیشتری داشته و بر این اساس، لاین‌های 1A, 2B, 3D, 4D, 6A, 6B و هفتمین گروه همیولوگ هرسه ژنوم، حاوی بیشترین ژن‌های کنترل کننده تحمل به تنش خشکی بودند. در تجزیه کلاستر نیز لاین‌های 1D, 3D, 4D, 7D با والد متحمل در یک گروه قرارگرفتند که تاکیدی برنقش این کروموزوم‌ها در تحمل به خشکی است. لذا استفاده از لاین‌ها (کروموزوم‌های) ذکر شده می تواند در ایجاد ژنوتیپ‌های گندم متحمل به تنش خشکی کمک کند.