علی آرمینیان

گیاه زامی‌فولیا (Zamiifolia)از خانوادهAraceae یکی از گل های جدید آپارتمانی دنیا می‌باشد وگیاهی چند ساله است. این گیاه دارای برگ‌های مرکب بزرگ بوده و توانایی رشد در شرایط نور پایین را دارد. جهت تهیه پروتکل تکثیر این گیاه به روش کشت بافت از ریزنمونه قطعات برگ استفاده گردید.نتایج آزمایش کالوس‌زایی نشان داد محیط پایهMS همراه با غلظت 2 میلی‌گرم بر لیترBA همراه با 1 میلیگرم بر لیتر 2,4-Dبهترین کالوس با خاصیت باززایی(85 درصد) را نشان داد.در مرحله باززایی از کالوس غلظت 5/0میلی‌گرم بر لیتر BAهمراه با 0/5میلی‌گرم بر لیتر NAA بیشترین تعداد گیاهچه و غده باززایی شده(90 درصد) را نشان داد. تک گیاهچه‌های غده دار با موفقیت 80-90 درصد در بستر کوکوپیت و پرلیت سازگار گردیدند. به ‌منظور تعیین دزبهینه پرتوگاما،پرتوتابی تحت اشعه گاما بامنبع کبالت60 با دزهای 0، 10، 25، 50، 65، 75، 100، 125، 150، 175 گری بر روی کالوس‌های در حال باززایی اعمال گردید و پس از یادداشت‌برداری زنده‌مانی کالوس‌ها و تجزیه پروبیتLD50 برابر 65(gray) تعیین گردید. در این پژوهش، سه رقم(سبز،مشکی و هلندی) زامی‌فولیا و 12 ژنوتیپ حاصل از مرحله کالوس‌زایی و پرتوتابی با دزهای 75،80،90،100،120،140،160،60،گری انتخاب و با استفاده از 22 آغازگر ISSRموردبررسی قرارگرفتند.در این مطالعه از مجموع 236 نوار تکثیر یافته،112نوار آن چند‎شکلی نشان داد. دامنه تعداد نوارهای تکثیرشده بین 15 نوار مربوط به آغازگرSD7 و 7 نوار مربوط به آغازگر CM2 متغیر بود. میزان چند‎شکلی ایجاد شده در بین آغازگرها00/25 تا 81/81 درصد محاسبه شد که به ترتیب آغازگر L19کمترین و آغازگر AK66 بیشترین چند ‎شکلی را ایجاد کردند.میانگین شاخص PICبرای ‎آغازگرهای استفاده شده در این مطالعه 353/0محاسبه شد که بین 226/0 تا 477/0 متغیر بود.بر اساس نتایج حاصل از تجزیه به مولفه‎های اصلی، پنج مولفه اول مربوط به نشانگر ISSR در مجموع 16/58 درصداز کل تغییرات را توجیه نمودندکه تقریبا مبین گروه‌بندی‌های انجام‌شده به‌روش تجزیه خوشه‌ای مولکولی بود. تجزیه خوشه ای بر اساس داده های مولکولی،با توجه به دندروگرام حاصل ژنوتیپها را در پنج گروه دسته بندی نمود. در گروه یک، 8 ژنوتیپ قرار گرفته است و شامل گروهی از ژنوتیپ ها می باشند که تنوع سوماکلونال نشان داده اند و دزهای 75 تا 90 گری در این گروه قرار گرفت همچنین دز 140 و رقم مشکی نیز دراین گروه جای گرفته اند و در کل گروه با دزپایین و تنوع ژنتیکی بالا احتمال معرفی رقم زیادی دارد. در گروه‌ دوم رقم مادری و بدون دستکاری ژنتیکی قرار دارد که کاملا جداگردیده است. گروه سوم با دزمتوسط و تنوع ژنتیکی متوسط بوده و شامل ژنوتیپ هایی است که دزهای 100 و 120 گری را دریافت کرده اند.گروه 4 شامل ژنوتیپ 7 بودکه بالاترین دزیعنی 160گری را دریافت کرد. گروه پنج شامل رقم هلندی بود که به عنوان رقم جدید مورد استفاده قرار گرفت و مارکر ISSR بدرستی توانست ژنوتیپ ها و اثر دزها را گروه بندی نماید.