امیر عزیزپناه

با توجه به سازگاری زیتون از لحاظ مقاومت به کم آبی، در برخی مناطق کشور از جمله استان ایلام کاشت زیتون رواج پیدا کرده است. این بررسی با هدف ارزیابی انرژی و تحلیل اقتصادی تولید زیتون در شهرستان ایلام در سال 1398 انجام شد. اطلاعات مربوط به تعداد زیتون کاران و عملکرد از سامانه جامع پهنه‌بندی و مدیریت داده‌های کشاورزی اخذ شدند. در این پژوهش نهاده‌های نیروی انسانی، الکتریسیته، سوخت فسیلی، کود شیمیایی و کود حیوانی، سموم و آب لحاظ گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از دو نرم افزار اکسل و SPSS انجام شد. کارایی، بهره‌وری و شدت انرژی در تولید زیتون به‌ترتیب برابر 15/1، 103/0 کیلوگرم بر مگاژول و 67/9 مگاژول بر کیلوگرم حاصل شد. انرژی خالص، انرژی مستقیم، انرژی غیر مستقیم، انرژی تجدید پذیر و انرژی تجدید ناپذیر به‌ترتیب برابر 16/4377، 8/22939، 9/5318، 1/25108 و 8/3150 مگاژول بر هکتار، محاسبه شد. میزان ارزش ناخالص، کل هزینه تولید، نسبت فایده به هزینه، سود خالص و سود ناخالص تولید زیتون به‌ترتیب برابر 17519366، 3928231، 46/3، 13591135 و 14669100 تومان حاصل شد. کشش نهاده‌های نیروی انسانی، بنزین، کود نیتروژن، کود دامی، آب و الکتریسیته برابر 058/0، 01/0، 001/0، 038/0، 005/1 و 158/0 محاسبه شد. در این مطالعه شاخص تولید فیزیکی نهایی و بهره‌وری متوسط انرژی‌های مستقیم بالاتر از انرژی‌های غیر مستقیم به‌دست آمد. شاخص تولید فیزیکی نهایی (MPP) انرژی‌های تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر به‌ترتیب با ضرایب 735/0- و 026/0- حاصل شد. بهره‌وری متوسط (APP) انرژی‌های تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر به‌ترتیب با ضرایب 046/1 و 252/1 به‌دست آمد.