امیر عزیزپناه

چکیده چرخه حیات (LCA) رویکردی برای ارزیابی اثرات زیست محیطی تولید محصول یا انجام یک فعالیت است که بر اساس دو شاخص میزان مصرف منابع و انتشار انواع آلایندهها به محیط زیست محاسبه میگردد. بدین منظور، این مطالعه با هدف تعیین اثرات زیست محیطی نظام تولید ذرت در شرایط آب و هوایی مناطق گرمسیری استان ایلام با استفاده از LCAانجام شد. به منظور تجزیه و تحلیل اثرات زیست محیطی، از روشISO14040 به ازای یک واحد کارکردی معادل با یک تن دانه استفاده شد. بدین ترتیب، میزان نهادههای ورودی (از جمله سوخت های فسیلی و کودهای معدنی)، تولید و نقل و انتقال نهادههای کشاورزی (نظیر تولید کودهای شیمیایی) و عملیات بکارگرفته شده در مزرعه شامل (شخم و برداشت) به ازای یک واحد کارکردی تعیین گردید. در گام اول، ممیزی چرخه حیات (LCI)، میزان مصرف نهاده ها و انتشارآلاینده ها به ازای یک واحد کارکردی تعیین شد. استفاده موثر از انرژی در کشاورزی یکی از دلایل اساسی در پیدایش کشاورزی پایدار است. موجب کاهش مشکلات زیست محیطی و آلودگی هوا، جلوگیری از تخریب منابع طبیعی و حفظ سوخت های فسیلی می گردد. در مطالعه حاضر داده های لازم از روش مصاحبه حضوری و تکمیل پرسش نامه از بین بهره برداران تولید ذرت مناطق گرمسیری استان ایلام در سال 1399 جمع آوری شده است. با توجه به داده های جمع آوری شده نتایج نشان داد که میانگین وزنی کارایی انرژی، بهره وری انرژی، انرژی خالص و انرژی ویژه در مزارع مورد بررسی به ترتیب برابر41/4، 20/0 کیلوگرم برمگاژول و 84/675379 مگاژول بر هکتار و 88/4 مگاژول بر کیلوگرم است. سهم انرژی های مستقیم، غیرمستقیم، تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر از کل انرژی مصرفی نیز به ترتیب برابر 59/61، 41/38، 03/16و 97/83 درصد محاسبه شد. در این مطالعه میزان پتانسیل گرمایش جهانی به ازای هر تن محصول تولیدی، 1505/477 کیلوگرم معادل کربن دی‌اکسید برآورد شده است. بیشترین آلاینده‌های زیست محیطی مربوط به شاخص مسمومیت آبزیان آب‌های آزاد باkg 1/4-DB eq 225273و کمترین آلاینده‌ها مربوط به نقصان لایه اوزون -5 kg CFC-11eq 10×19/1 می‌باشد. دلیل عمده تولید و انتشار انواع گازهای گلخانه‌ای به‌ویژه دی‌اکسید کربن در تولید ذرت مربوط به الکتریسته و انتشارت درون مزرعه ای مربوط به مصرف کودهای شیمیایی می‌باشد.