آرش فاضلی

مقدمه و هدف: با توجه به خشکسالی های چندسال اخیر، نیاز کم محصول جو به آب وخاک غنی، نیاز کشور در تامین مواد غذایی جامعه و اهمیت جو در صنایع غذایی، لذا معرفی ژنوتیپ های پرمحصول و مقاوم به خشکی امری ضروری می باشد. مواد و روش‌ها: به منظور بررسی تحمل به خشکی16 ژنوتیپ جو و شناسایی ژنوتیپ های متحمل و حساس بر اساس عملکرد دانه و شاخص های تحمل به خشکی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در دو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی در ایستگاه تحقیقات کشاورزی ایلام در سال زراعی 1399-1400 انجام شد. پس از برداشت، عملکرد دانه اندازه‌گیری گردید. یافته‌ها: نتایج همبستگی بین شاخص‌های تحمل به خشکی و عملکرد دانه در دو شرایط مورد آزمایش نشان داد که شاخص تحمل (STI)، میانگین بهره وری (MP)، میانگین هارمونیک (HM) و میانگین هندسی بهره وری (GMP)همبستگی مثبت و معنی داری با صفات عملکرد دانه در هر دو شرایط محیطی داشتند در نتیجه بهترین شاخص‌ها جهت گزینش لاینها و ارقام متحمل به تنش خشکی در هردو محیط می‌باشند. با توجه به شاخص‌های مورد مطالعه، ژنوتیپ‌های شماره 11، 9، 10 و 12 به ترتیب بعنوان لاینهای دارای بالاترین میزان تحمل به تنش خشکی شناخته شدند. بر اساس شاخص SIIG ژنوتیپهای 11 و 9 بالاترین مقدار را نشان دادند در حالی که ژنوتیپ‌های 3 و 4 کمترین مقدار داشتند. همچنین تجزیه به عاملها بر اساس روش تجزیه به مولفه‌های اصلی نشان داد که دو عامل اول 5/98 درصد (عامل اول 7/68 % و عامل دوم 8/29 %) از تغییرات کل را توجیه می‌نماید. نتیجه گیری: بر اساس نتایج بدست آمده ژنوتیپ‌های شماره 9 و 11 دارای بالاترین تحمل به تنش خشکی و عملکرد بوده که مناسب کشت در مناطق تحت تنش رطوبتی می‌باشند و ژنوتیپ‌های شماره 3 و 13 مناسب کاشت در مناطق فاقد تنش رطوبتی می‌باشند.