آرش فاضلی

مواد و روش‌ها: در این‌‌صورت به‌‌منظور بررسی اثر تنش خشکی بر صفات مورفولوژیکی، عملکرد دانه و اجزای عملکرد ژنوتیپ‌‌های گندم، آزمایشی به‌‌صورت طرح نتیجه‌گیری: نتایج این آزمایش نشان داد که تمامی صفات مورد بررسی تحت تأثیر شرایط نرمال و تنش خشکی قرار گرفتند. در شرایط تنش خشکی آخر فصل کاهش معنی‌دار صفات مشاهد شد و شدت کاهش هر صفت بسته به ماهیت آن، متفاوت بود. مقایسه میانگین در شرایط نرمال نشان داد که ژنوتیپ 12 دارای بیشترین میزان تعداد سنبلچه در بوته، تعداد دانه در سنبله، تعداد دانه در بوته، وزن دانه تک بوته و عملکرد دانه بود. در شرایط تنش خشکی ژنوتیپ‌های گندم پاسخ‌های متفاوتی به تنش خشکی نشان دادند به‌گونه‌ای که ژنوتیپ‌های 4، 5، 12، 1، 14 و 32 به‌ترتیب دارای بیشترین میزان وزن صد دانه، تعداد دانه در بوته، عملکرد دانه، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبلچه در بوته و ارتفاع بوته بودند. بیشترین عملکرد دانه در شرایط تنش خشکی به ترتیب مربوط به ژنوتیپ‌های 1، 4 و 13 بود. با توجه به همبستگی بالا و معنی‌‌دار عملکرد دانه در شرایط تنش و بدون تنش با شاخص‌‌های تحمل به خشکی، شاخص‌‌های میانگین بهره‌‌وری (MP)، میانگین هندسی بهره‌‌وری (GMP)، میانگین هندسی (HM) و شاخص تحمل تنش (STI) به‌‌عنوان بهترین شاخص‌‌ها انتخاب شدند. نمودار بای پلات نشان داد که ژنوتیپ‌های شماره 13 و 46 در مجاورت بردارهای مربوط به شاخص‌های مقاومت به خشکی (تحمل به تنش، میانگین بهره‌وری، میانگین هندسی بهره‌وری و میانگین هارمونیک) قرار گرفتند و به عنوان ژنوتیپ‌های برتر معرفی شدند.