گندم یکی از منابع اصلی تامین کننده غذای بشر است لذا شناسایی ارقام با عملکرد باال می تواند کمک شایانی به تامین غذا و معیشت کشاورزان نماید. لذا در پژوهش حاضرتنوع ژنتیکی صفات زراعی) روز تا جوانه و روز تا پنجه زنی . تعداد پنجه و تعداد پنجه بارور و روز تا ساقه دهی و روزتا سنبله دهی و روزتا گلدهی و تعداد گره و طول پرچم و عرض پرچم وارتفاع و قطر ساقه و طول ریشک و طول سنبله و تعداددانه در سنبله و تعداد سنبلچه ووزن صد دانه و عملکرد دانه( در 78ژنوتیپ با 5 شاهد ، گندم دیم درطرح بلوک کامال تصادفی با 3 تکرار در سال زراعی 1400-1399مورد بررسی قرار گرفتند .براساس تجزیه واریانس اثرژنوتیپ ها برای روزتا پنجه زنی و تعداد پنجه بارور و تعداد کل پنجه ها و روز تا ساقه دهی و روز تا گلدهی و روز تا سنبله دهی و تعداد گره وطول برگ پرچم و ارتفاع و طول ریشک و طول سنبله و تعداد سنبلچه و عملکرد در سطح یک درصد معنی دار بود ولی اثرژنوتیپ ها برعرض برگ پرچم روز تا جوانه زنی و تعداد سنبله معنی دار نگردید واین بدان معنی است که ژنوتیپ ها از این نظر ها اختالف چندانی نداشتند اثر بلوک برای صفات روز تا جوانه زنی و عملکرد معنی دار گردید و این بدان معنی است که اثر بلوک بر این صفات تاثیر داشته ولی برای بقیه صفات معنی دار نگردید و این بدان معنی است که اثر بلوک بر روی این صفات تاثیر معنی داری ندارد براساس تجزیه خوشه ای به روش Wardژنوتیپ ها به چهار گروه تقسیم شدند این چهار گروه براساس صفات روزتا کشت تا جوانه زنی و تعداد روز تا سنبله د هی و ارتفاع بوته و تعداد دانه در سنلبه متمایز شدند و براساس تجزیه به مولفه ها ژنوتیپ های برتر از بقیه متمایز شدند در این تجزیه 7 مولفه اصلی که مقادیر ویژه آنها بیشتر از یک بودند توانستند در مجموع 11/70در صد واریانس توجیه نمایند .برآورد همبستگی صفات زراعی نشان دادکه عملکرد دانه با صفت وزن 100دانه و تعداد سنبلچه و طول ریشک همبستگی مثبت و دارای اختالف معنی دار داشته و صفت عملکرددر مقایسه با شاهدهاو دیگر ژنوتیپ ها برای ژنوتیپ های TRI7170با مقدار 96/75ومرودشت با مقدار 60 و TRI14180 با مقدار 46/58 و بیستون با مقدار 4/58گرم در متر مربع بیشترین عملکرد را دارا بودند و ژنوتیپ کمترین 2/3و1/48و1/2 مقدارهای با ترتیب به TRI(7410,10956,15655) های مقدار عملکرد را به خود اختصاص داند شاهدهای موجود ژنوتیپ بهرنگ کوهدشت20/59 وزاگرس28/1 سیروان و40/56 2وآذر44/4 عملکرد بیشترین با 1/20به خود اختصاص دادند
