آرش فاضلی

به منظور بررسی پاسخ مورفولوژیکی برخی ژنوتیپ‌های جو وحشی تحت تیمار نانو ذره دی اکسید تیتانیوم، این تحقیق به صورت آزمایش فاکتوریل دو عاملی در قالب طرح پایه کاملا تصادفی با سه تکرار در آزمایشگاه تکنولوژی بذر و گلخانه تحقیقاتی دانشگاه ایلام در سال زراعی 1400- 1401 انجام شد. عامل اول شامل ژنوتیپ در هشت سطح (Hordeoum vulgar DB با کد IUGB-00796، Hordeoum vulgar DM با کد IUGB-00797، Hordeoum vulgar MS با کد IUGB-00914، Hordeoum vulgar DG با کد IUGB-00948، Hordeoum spontaneum با کد IUGB-01079، Hordeoum spontaneum LCL با کد IUGB-01130 ، Hordeoum spontaneum SHL با کد IUGB-01628 و Hordeoum spontaneum SHZ با کد IUGB-00809 )، عامل دوم تیمار دی اکسید تیتانیوم در دو سطح (شاهد (عدم کاربرد دی اکسید تیتانیوم) و کاربرد دی اکسید تیتانیوم در غلظت 300 پی‌پی‌ام) بود. ویژگی‌های اندازه‌گیری شده عبارت بودند از: ارتفاع بوته، طول پدانکل، طول سنبله، طول برگ پرچم، طول ریشک، تعداد سنبله، وزن تر کل، وزن خشک کل، وزن سنبله، وزن کل دانه، تعداد دانه، تعداد دانه در سنبله، وزن صد دانه، وزن تر کل، درصد جوانه‌زنی، طول ساقه‌چه، طول ریشه‌چه، وزن تر ریشه‌چه، وزن خشک ریشه‌چه، وزن تر ساقه‌چه، وزن خشک ساقه‌چه، نسبت طول ساقه‌چه به ریشه‌چه، طول گیاهچه، شاخص طولی بنیه بذر و شاخص وزنی بنیه بذر بود. نتایج این پژوهش نشان داد که بیش‌ترین ارتفاع بوته مربوط به ژنوتیپ Hordeoum spontaneum SHL و تیمار شاهد (26/67 سانتی‌متر) و کم‌ترین آن مربوط به ژنوتیپ Hordeoum vulgar DM و تیمار شاهد (500/41 سانتی‌متر) بود. هم‌چنین بیش‌ترین وزن صد دانه مربوط به Hordeoum vulgar DM و تیمار دی اکسید تیتانیوم (600/3 گرم) وکم‌ترین این صفت مربوط به ژنوتیپ Hordeoum spontaneum SHZ و تیمار شاهد ( 766/1 گرم) بود. هم‌چنین نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که بیش‌ترین درصد جوانه‌زنی جو مربوط به ژنوتیپ جو Hordeoum vulgar با کد 796 و تیمار دی اکسید تیتانیوم (100 درصد) و کم‌ترین آن مربوط به ژنوتیپ جو Hordeoum spontaneum با کد 1130 و تیمار شاهد (670/6 درصد) بود. به طور کلی می‌توان نتیجه گرفت برای حصول بالاترین صفات مرفولوژیک جو بهتر است از دو ژنوتیپ Hordeoum spontaneum SHL در نبود نانو ذرات دی اکسید تیتانیوم و Hordeoum vulgar DG در حضور نانو ذرات دی اکسید تیتانیوم و حداکثر مقدار شاخص‌های جوانه‌زنی بذر جو از ژنوتیپ جو Hordeoum vulgar با کد 796 در حضور دی اکسید تیتانیوم استفاده گردد.