یکی از مسایلی که از دیرباز همواره برای بشر حایز اهمیت بوده است، بازتاب و نتایج اعمال انسان است. این موضوع در قرآن، سخن ائمه، بزرگان و شاعران کم و بیش مطرح بوده و برای هر یک اعمال نیک یا بد انسان جزا و نتیجهی بخصوصی را بیان کردهاند. این مسئله به جهانبینی و اعتقادات شاعر بستگی تام و تمام دارد. پروین اعتصامی نیز شاعری متعهد و اخلاقمدار معاصر است که با تأثیر از اعتقادات، تجربیات و فراز و نشیبهای روزگار خود در اشعار خود به این موضوع پرداخته و برای بسیاری از اعمال انسان چون حرص و آز، قناعت، نیکوکاری، ستمکاری، پرهیزکاری و ... نتایجی را مطرح کرده است. در این نوشتار سعی شده است، اعتقادات پروین در این زمینه بررسی و تجزیه و تحلیل گردد تا با جهانبینی وی خصوصاً در ارتباط با معاد و دنیای آخرت آشنایی حاصل گردد. لذا ابتدا نظر قرآن و بزرگان ر هر موضوع بیان شد. سپس بازتاب هر یک از اعمال از نظر پروین بر اساس اشعار وی تجزیه و تحلیل گردید و مشخص شد پروین معتقد است اعمال انسان چه نیک و چه بد بازتابها و نتایجی را به دنبال دارد که در دنیا و آخرت متوجه فاعل آن است و هر عملی هرگز در لوح هستی گم نمیشود و در دنیا و آخرت بازتاب و جزایی متناسب با آن، نصیب فاعل آن میگردد.
