شیخ فخرالدین حمزه بن علی ملک طوسی اسفراینی بیهقی، متخلص به «آذری» و معروف به «شیخ آذری»، از شاعران برجسته و نامآور سده نهم است که اکثر کتابها و تذکرهها از او به عنوان یکی از چهرههای ممتاز شعر این عهد نام بردهاند. بر این اساس ضروری است، شعر وی خصوصاً غزلیاتش از جنبههای مختلف بررسی گردد. یکی از این جنبهها شکل((Form) غزلیات وی است. منظور از شکل همان ساختمان ظاهری یعنی تعداد ابیات، ردیف و قافیه است که مبنای تمایز قالبهای مختلف است؛ بنابراین این نوشتار به دنبال آن است که ویژگیهای صوری غزلهای آذری را نشان داده و به این پرسش پاسخ دهد که آیا غزلهای آذری از جهت ساختار دارای برجستگی یا ویژگی خاصی هستند یا نه؟ برای این کار تمام غزلیات استخراج و بررسی شد که در نتیجه روشن گردید، شیخ بیشتر به غزلیات 5 بیتی(266 غزل و 77/55% کل غزلیات) گرایش دارد و بعد غزلیات 7 بیتی(109 غزل و 85/22% کل غزلیات)و آنگاه 6 بیتی(65 غزل و 6/13% کل غزلیات) و سایر غزلیات بسامدشان اندک (کلاً 38 غزل و 78/7% کل غزلیات) است. از نظر ردیف و قافیه بیشتر گرایش به کلمهها و افعال ساده دارد و ردیفهای اسمی بسیار کم دارد و هرجا هم از ردیف استفاده نکرده تلاش نموده ضعف موسیقی را با به کارگیری ظرفیتهای موسیقی قافیه جبران کند.
