عامل شخصیت یکی از اساسیترین عناصر سازنده داستان و رمان به شمار میرود که بازتابی از اندیشه و تفکرات نویسنده است، به بیانی دیگر شخصیت به کسی گفته میشود که ساخته و پرداخته تفکر و ذهن نویسنده باشد. این اشخاص هر کدام میتوانند با اعمال و رفتار خود نقشی مهم را در پیشبرد داستان و رمان ایفا کنند و نویسنده با پرداختن به وضعیت و موقعیت این افراد سعی دارد تا وجود آنها را برای مخاطب باورکردنی و معقول کند و ارتباطی متقابل را میان شخصیتهای داستانی و خواننده برقرار سازد. عنصر شخصیت و شخصیتپردازی میتواند در تعامل با سایر عناصر داستان قرار گیرد؛ یعنی شخصیت- های داستانی مطابق با درون مایهای که نویسنده خلق میکند و در نظر دارد، رفتار و اعمال خود را انجام داده و هر دو عنصر در مسیری متوازی با هم هستند. به عبارتی دیگر، اجزای یک رمان در ارتباط با هم قرار دارند و جداکردن آن از هم ممکن نوع تحقیق: بنیادی × کاربردی □ توسعهای 2 و 4 .تعداد واحد پایاننامه/رساله: 6 3 و 4 . مدت اجرا: 6 ماه 3 نیست. در این پژوهش بررسی و مقایسه شخصیت و شخصیتپردازی در دو رمان شازده احتجاب از هوشنگ گلشیری و همسایهها از احمد محمود انجام میگیرد. شخصیتها در دو اثر شازده احتجاب و همسایهها ملاک و میزانی را برای تحلیل این آثار فراهم میآورد و چون هر دو نویسنده با تیزبینی و موشکافی شخصیتها و رفتار و اعمال آنها را مد نظر قرار دادهاند، و درواقع هر دو نویسنده چنان کشاکش عوالم درونی و بیرونی شخصیتها را به شکلی هنرمندانه و زنده و گویا نشان میدهند که خواننده بر این است تا با شخصیتها همدلی کند و با غم آنها متأثر و با شادی آنها مسرور گردد. گلشیری و محمود هر دو بر ایناند تا با شخصیتپردازی شخصیتها در این دو اثر، نگاه واقعبینانهای در روند رمان به کار گیرند و مطابق با آن، اشخاص داستانی را در این مسیر به مخاطب معرفی کنند.
