در فلسفهی اسلامی به طور عام و حکمت متعالیه به طور خاص مسئلهی جنسیت چندان و به صراحت مورد توجه قرار نگرفته است. اما بر اساس مبانی فلسفهی اسلامی و از لا به لای آثار فیلسوفان میتوان به آرای ایشان در این باره و تفسیرهای گوناگونی از این موضوع دست پیدا کرد. هدف این مقاله نشان دادن نسبت بین عقل با جنسیت بر اساس مبانی حکمت صدرایی است. طبق نظر ملاصدرا بنیادیترین ویژگی انسان عقلانیت او، به خصوص عقل نظری است و زن و مرد از حیث داشتن قوهی تعقل سهم یکسانی دارند. بدین معنا که بین زن و مرد ذاتاً و طبیعتاً در برخورداری از عقل تفاوتی وجود ندارد. ملاصدرا تصریح میکند که قدرت تمییز و رسیدن به مرتبهی تعقل یعنی از قوه به فعلیت رساندن عقل به صورت اکتسابی به دست میآید و تفاوتی که بین زن و مرد و حتی در میان خود زنان و مردان در فرایند کسب معرفت مشاهده میشود امری عرضی و نتیجهی غلبهی شرایطی است که شخص در آن قرار گرفته است. او در تقسیمبندی عقل و مراتب تعقل از مرحلهی عقل هیولانی تا عقل مستفاد این امر را به خوبی نشان داده است.
