1405/02/20

علیرضا حسن پور

مرتبه علمی: دانشیار
ارکید:
تحصیلات: دکترای تخصصی
ریسرچ گیت:
دانشکده: الهیات و معارف اسلامی
اسکولار:
پست الکترونیکی: a.hasanpour [at] ilam.ac.ir
اسکاپوس:
تلفن:
HIndex:

مشخصات پژوهش

عنوان
رویکردی معرفت شناختی به مسئلۀ اینهمانی شخصی از دیدگاه هیوم
نوع پژوهش
مقاله چاپ‌شده در مجلات علمی
کلیدواژه‌ها
جوهر، نفس، ذهن، اینهمانی شخصی، هیوم، تفسیر معرفت‌شناختی
سال 1400
مجله فلسفه
شناسه DOI
پژوهشگران علیرضا حسن پور

چکیده

تلقی هیوم از جوهر نفسانی و اینهمانی شخصی حاصل ادعای تجربه‌گرایانۀ او مبنی بر ابتنای تصورات بر انطباعات و رویکرد توده‌ای او به ماهیت ذهن است. او بر همین اساس، وجود ذهن یا نفس را به عنوان حامل و موضوع ادراکات مشکوک اعلام می‌کند و در نتیجه با مسئلۀ ملاک اینهمانی شخصی مواجه می‌شود. او ملاک استمرار آگاهی و آگاهی از گذشته را که مبتنی به اعتقاد به جوهر نفسانی است در ایجاد تصور اینهمانی شخصی ناکافی می‌داند و مورد انتقاد قرار می‌دهد؛ اما در عین حال قائل است به اینکه آگاهی از گذشته و حافظه به عنوان نگهدارندۀ ادراکات گذشته به واسطۀ نسبت‌های شباهت و علیت، عمل قوۀ تخیل را در درک و فرض و کشف اینهمانی شخصی تسهیل می‌کنند. او سرانجام، ادعا می‌کند که اینهمانی شخصی جعلِ قوۀ تخیل و غیر قابل اثبات و بدون ملاک است. آنچه در مورد رویکرد هیوم به مسئلۀ اینهمانی شخصی اهمیت دارد این است که این رویکرد عمدتاً معرفت‌شناختی است نه هستی‌شناختی؛ و این امر با نظر به مبانی تجربه‌گرایانه و تصریحات او واضح به نظر می‌رسد، اما کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در این مقاله سعی شده از منظری معرفت‌شناختی به دیدگاه او بنگریم و نشان دهیم که هیوم را نمی‌توان به سادگی منکر اینهمانی شخصی به معنای هستی‌شناختی دانست؛ زیرا طبق مبانی او اصولاً امکان بحث هستی‌شناختی دربارۀ اینهمانی شخصی وجود ندارد.