اندیشه تساهل را باید از دستاوردهای ارزشمند تفکر بشری دانست که همواره در طول تاریخ حیات و تمدن بشر ا ز مقتضیات هر دوره ای بوده است. در این میان سهم اندیشمندان، فیلسوفان شاعران و عارفان در ترویج این اندیشه حیاتبخش جایگاه برجسته ای را به خود اختصا داده است. در مشرق زمین مولوی عارف و شاعر بلندآوازه ایرانی با دیدگاهی عرفانی به این موضوع نگریسته و جان لا ک- فیلسوف انگلیسی که در مغرب زمین به پدر تساهل معروف است- نگاهی فیلسوفانه به تساهل داشته است. مطالعه و تحقیق در اندیشه مولوی و جان لاک، ما را به وجود شباهتها و تفاوتهای دیدگاه آنان در زمینه تساهل آگاه می کند. شباهت اندیشه آنان در مسائلی چون ؛ بی انتها بودن حقیقت، ظرفیت کم انسانها د ر شناخت، تنو ع و تکثر اندیشه ها و عقاید، اختیار و مسائلی دیگر است؛ تفاو ت عمده آ ن دو در دیدگاه خداشناسی نمود یافته به گونه ای که مولو ی با نگاهی عرفانی بدان نگریسته و جا ن لاک با دیدگاهی عقلگرایانه و فلسفی؛ مسئله آزادی از دیگ موارد مطر ح شده د ر اندیشه آنان است. با وجو د آنکه هر دو به آزادی عقیده اعتقاد دارند اما تفاو ت آ ن دو در این است که نگاه مولو ی معطوف به آزادی درونی است و جان لا ک بیشتر به آزادی بیرونی توجه دارد. این مقاله بر آن است تا به روش توصیفی_ تحلیلی و با ذکر نمونه هایی به بررسی و تطبیق اندیشه مولوی و جان لاک در موضوع تساهل و تسامح بپردازد .
