چکیده: بستر کاشت و کود فسفر تاثیر مهمی بر عملکرد عدس و همچنین علفهای هرز در مزرعه دارد لذا این بررسی با هدف بررسی تاثیر بستر کاشت و منابع مختلف کودی بر عملکرد و اجزای عملکرد دو رقم عدس و زیست توده گیاهان هرز در منطقه ایوان در سال زراعی 1401-1402 انجام شد. آزمایش بهصورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا شد. تیمار اصلی شامل بذر عدس درشت ساسکن و رقم محلی ایوان بود. تیمارهای فرعی نیز شامل بستر بذر در 3 سطح شامل معمولی، دروغین و رها شده بود. تیمار فرعی دیگر نیز کود فسفاته در 3 سطح عدم مصرف (شاهد)، فسفات بارور 2 و سوپرفسفات تریپل بصورت مصرف پیش از کاشت بود. یافتهها بیانگر آن بود که اثر اصلی منابع مختلف کودی، اثر اصلی بستر بذر و اثر اصلی رقم عدس در سطح احتمال 1 درصد و اثر متقابل رقم و منابع مختلف کودی، بستر بذر و منابع مختلف کودی و اثر متقابل سه گانه رقم و بستر بذر و منابع مختلف کودی بر عملکرد دانه در سطح احتمال 1 درصد معنی دار بود. در رقم ساسکن، بستر بذر دروغین و مصرف سوپرفسفات تریپل بیشترین عملکرد دانه به مقدار 0/1412 کیلوگرم در هکتار حاصل شد و اختلاف معنیدای با فسفات بارور 2 نداشت. کمترین عملکرد دانه در تیمار در رقم محلی، بستر بذر معمولی و عدم مصرف کود (شاهد) به مقدار 9/793 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. بطور کلی در بستر بذر دروغین عملکرد دانه بیشتری نسبت به تیمار معمولی و رها شده حاصل شد. همواره کمترین عملکرد دانه در رقم محلی و عدم مصرف کود به دست آمد. بطورکلی نتایج نشان داد که با مصرف کود بیولوژیک فسفات بارور 2 میتوان عملکردی نزدیک به مصرف سوپرفسفات تریپل ایجاد کرد و این اندک کاهش عملکرد میتواند با کاهش زیانهای زیست محیطی ناشی از مصرف کود شیمیایی را جبران شود. همچنین بستر بذر دروغین از طریق کاهش علفهای هرز در مزرعه و کاهش رقابت با گیاه زراعی موجب افزایش عملکرد دانه شد.
