علی حاتمی

این پژوهش به منظور بررسی تأثیر بستر کاشت، سطوح مختلف نیتروژن و ارقام جو بر ویژگی‌های عملکردی و عملکرد جو دیم در شرایط اقلیمی شهرستان دره‌شهر در سال زراعی 1402 انجام شد. آزمایش به صورت اسپلیت-اسپلیت پلات (کرت‌های دوبار خرد شده) در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل بستر کاشت به عنوان عامل اصلی در دو سطح معمولی (با تاریخ کشت 2/9/1402) و رهاشده (با تاریخ کشت 22/9/1402)، ارقام جو دیم به عنوان عامل فرعی در سه سطح نادر، خرم و ماهور، و سطوح کود نیتروژن به عنوان عامل فرعی فرعی در چهار سطح 0، 50، 75 و 100 کیلوگرم در هکتار بودند که کوددهی در دو مرحله همزمان با کاشت و مرحله پنجه‌زنی صورت گرفت. نتایج نشان داد که اثرات ساده بستر کاشت، رقم و نیتروژن بر عملکرد دانه معنی‌دار بودند. علاوه بر این، برهمکنش دوگانه بستر کاشت × رقم و برهمکنش سه‌گانه بستر کاشت × رقم × نیتروژن بر صفات وزن هزاردانه و تعداد دانه در سنبله نیز معنی‌دار شدند. بیشترین عملکرد دانه معادل 2169 کیلوگرم در هکتار، در بستر رها شده و با مصرف 75 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به دست آمد، در حالی که کمترین عملکرد با 1696 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار شاهد بود. در بستر کاشت معمولی نیز مصرف 75 کیلوگرم نیتروژن در هکتار منجر به عملکرد 2051 کیلوگرم در هکتار شد که نشان‌دهنده افزایش 2/20 درصدی نسبت به تیمار بدون کود است. در میان ارقام مورد بررسی، رقم ماهور با میانگین عملکرد 1984 کیلوگرم در هکتار برتر از ارقام نادر و خرم بود. همچنین، بالاترین میزان پروتئین دانه (43/8 درصد) در رقم نادر و با مصرف 75 کیلوگرم نیتروژن در هکتار ثبت گردید. به طور کلی، یافته‌ها نشان داد که استفاده از بستر کاشت رها شده همراه با مصرف 75 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و کشت رقم ماهور می‌تواند به عنوان راهکاری مؤثر برای بهبود عملکرد کمی و کیفی جو دیم در شرایط اقلیمی مشابه شود.