استفاده از نانوکودهای حاوی بور و روی بهصورت محلولپاشی بر روی گندم باعث افزایش عملکرد دانه، بهبود کیفیت پروتئین، و افزایش کارایی مصرف آب شده است. از این رو پژوهشی با هدف بررسی تأثیر کاربرد نانوکودهای روی و بور بر ویژگیهای اگروفیزیولوژیکی گندم در استان بابل عراق در سال زراعی 2024-2023 انجام شد. آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کرتهای خرد شده با سه تکرار انجام گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل انواع نانوکودها بودند (در چهار سطح شاهد، کاربرد کودهای Zno و H3BO3 بصورت مجزا و ترکیب هر دوکود به میزان 6 گرم درلیتر به صورت محلول پاشی همراه با 400لیترآب در هکتار) و تنش خشکی (در سه سطح 1- آبیاری نرمال 2- القای استرس خشکی درمرحله ساقه دهی تا نقطه پژمردگی و 3- القای استرس خشکی در مرحله گلدهی تا نقطه پژمردگی) بود. نتایج تجزیه واریانس دادهها نشان داد که کاربرد نانوکودهای بُر و روی و تنش آبی و همچنین برهمکنش آنها تاثیر معنیداری بر برخی صفات مورد ارزیابی در این تحقیق داشت. بعنوان مثال برهمکنش کود نانو و تنش آبی در صفات ارتفاع بوته، تعداد دانه درسنبله و عملکرد بیولوژیک در سطح پنج درصد، برای صفت عملکرد دانه گندم در سطح 1 درصد از نظر آماری معنیدار بود. اثر تیمار کود نانو در صفات ارتفاع بوته گندم، تعداد دانه در سنبله، طول سنبله، شاخص برداشت و کلروفیل کل در سطح 5 درصد از نظر آماری و برای صفات عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک گندم در سطح 1 درصد معنیدار بود. همچنین اثر تیمار تنش آبی و تنش خشکی در صفات تعداد دانه در سنبله، طول سنبله، تعداد پنجه بارور گندم، وزن هزاردانه گندم، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک گندم در سطح پنج درصد معنیدار بود. همچنین نتایج مقایسه میانگین دادهها نشان داد بیشترین میزان عملکرد بیولوژیک و دانه مربوط به برهمکنش آبیاری نرمال بهمراه ترکیب هر دو کود نانو به مقدار 9/6788 و 3/3357کیلوگرم در هکتار و کمترین میزان عملکرد بیولوژیک مربوط به تیمار شاهد در شرایط تنش خشکی در مرحله ساقهدهی به مقدار 3390 و 3/1563 کیلوگرم در هکتار بود. همچنین بیشترین تعداد پنجه بارور مربوط به تیمار آبیاری نرمال به میانگین 81/6 و کمترین تعداد پنجه مربوط به استرس خشکی در مرحله ساقهدهی به میانگین 04/6 پنجه بارور گندم بود. علاوه بر آن بیشترین میزان کلروفیل کل گندم در تیمار نانو کود روی به مقدار 4/44 درصد بود و کمترین میزان آن در تیمار شاهد (47/39 درصد) بدست آمد.
