علی حاتمی

این پژوهش به‌منظور بررسی تاثیر بستر رها شده بذر و نیتروژن بر ویژگی‌های اگروفیزیولوژیک ارقام جو دیم و زیست توده گیاهان هرز در اقلیم دره شهر در فصل زراعی 1401-1402 در قطعه زمینی در شهرستان دره شهر انجام شد. آزمایش به‌صورت اسپلیت- فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا شد. عامل اصلی 2 نوع بستر کاشت معمولی (کشت در 2/9/1402) و رها شده (کشت در 2/9/1402) بود. عوامل فاکتوریل نیز ارقام جو دیم نادر، خرم و ماهور و 4 سطح کود نیتروژن شامل 0، 50، 75 و 100 کیلوگرم در هکتار در دو مرحله همزمان با کاشت و پنجه زنی بود. اثر اصلی بستر کاشت، اثر اصلی ارقام جو و اثر اصلی کود نیتروژن معنی‌دار بودند. همچنین، اثرات متقابل بستر کاشت و ارقام جو و بستر کاشت، ارقام جو و کود نیتروژن نیز معنی‌دار بودند. نتایج نشان داد که در تیمار بستر کاشت رها شده، بیشترین عملکرد دانه مربوط به مصرف 75 کیلوگرم نیتروژن در هکتار با 8/2169 کیلوگرم در هکتار و کمترین عملکرد دانه مربوط به عدم مصرف کود نیتروژن با 0/1696 کیلوگرم در هکتار بود. در تیمار بستر کاشت معمولی، بیشترین عملکرد دانه برابر با 1/2051 کیلوگرم در هکتار (مصرف 75 کیلوگرم نیتروژن) و کمترین مقدار 3/1626 کیلوگرم در هکتار (عدم مصرف نیتروژن) بود که درصد افزایش عملکرد دانه 2/20% می‌باشد. در خصوص اثر اصلی رقم بر عملکرد دانه، نتایج مقایسه میانگین نشان داد که بیشترین عملکرد دانه به مقدار 6/1984 کیلوگرم در هکتار در رقم ماهور حاصل شد. کمترین مقدار عملکرد دانه نیز در رقم خرم به دست آمد. اثر اصلی کود نیتروژن و اثر اصلی ارقام جو معنی‌دار بودند. همچنین، اثر متقابل بستر کاشت و ارقام جو و اثر متقابل کود نیتروژن، ارقام جو و بستر کاشت نیز معنی‌دار بودند. در خصوص اثر متقابل رقم و کود نیتروژن، بیشترین پروتئین دانه به مقدار 43/8 درصد در رقم نادر و مصرف 75 کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار حاصل شد. کمترین پروتئین دانه نیز در رقم خرم و عدم مصرف کود نیتروژن به مقدار 63/7 درصد به دست آمد. بطور کلی روش بستر کاشت رها شده عملکردی نزدیک به بستر کاشت معمولی و حتی برتر از آن تولید کرد. همچنین در هر دو بستر کاشت، مصرف 75 کیلوگرم کود نیتروژن و رقم ماهور موجب افزایش عملکرد کمی و کیفی شد.