علی حاتمی

به منظور بررسی تاثیر کاربرد توام خاکورزی حفاظتی و مالچ بر تغییر فعالیت­های فیزیولوژیکی و القای تحمل به خشکی در گیاه باقلا آزمایشی مزرعه­ای در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه واسط عراق طی سال زراعی 1403-1402 اجرا شد. آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل تنش خشکی در سه سطح (40 ،70 و 100 درصد ظرفیت زراعی) و خاکورزی حفاظتی در چهار سطح (:NTM بدون خاکورزی با مالچ، :NT بدون خاکورزی و بدون مالچ، :CTM خاکورزی با مالچ، :CT خاکورزی متداول) بود. نتایج نشان داد که تنش خشکی به‌طور معنی‌داری محتوای نسبی آب برگ، کلروفیل a و b، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه و عملکرد دانه را کاهش داد، اما فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (کاتالاز، پراکسیداز، سوپراکسید دیسموتاز)، پرولین و آبسزیک اسید را افزایش داد. کاربرد خاک‌ورزی حفاظتی همراه با مالچ (NTM) در مقایسه با خاک‌ورزی متداول (CT) در همه سطوح تنش خشکی به‌طور قابل‌توجهی این اثرات منفی را تعدیل کرد. تیمار NTM در تنش خشکی شدید (40 درصد ظرفیت زراعی) نسبت بهCT، صفات فیزیولوژیکی از جمله محتوای نسبی آب برگ، کلروفیلa، کلروفیلb، آبسزیک اسید، کاتالاز، کاتالاز، پراکسیداز، سوپراکسید دیسموتاز را به ترتیب 9/41، 6/56، 3/53، 4/19، 9/16، 3/35 و 8/28 درصد افزایش داد و همچنین سبب افزایش 5/36 درصد تعداد غلاف در بوته، 9/54 درصد تعداد دانه در غلاف، 4/15 درصد وزن صد دانه و 4/57 درصد عملکرد دانه شد.. بنابراین کاربرد خاک‌ورزی حفاظتی همراه با مالچ (NTM) به‌عنوان یک راهبرد پایدار و بسیار مؤثر، نه‌تنها برای کاهش اثرات مخرب تنش خشکی، بلکه برای تقویت فرایندهای فیزیولوژیکی و افزایش چشمگیر عملکرد دانه در کشت باقلا، به‌ویژه در شرایط دشوار کم‌آبی، به‌عنوان یک رویکرد پیشرو و کارآمد توصیه می‌گردد.