افزایش ارتفاع از سطح دریا باعث تغییرات گستردهای در شرایط محیطی موثر بر گیاهان میشود. سه گونه درختی بلوط ) Quercuis brantii L. (، بنه ) Pistacia atlantica Desf. ( و زالزالک ) Crataegus pontica C. Koch (، گونههای غالب جنگلهای استان ایلام هستند، لذا از رویشگاه کوه قلاجه با دامنه ارتفاعی 1300 تا 200 متر نمونه برداری به عمل آمد. تأثیر ارتفاع از سطح دریا بر میزان فتوسنتز، رنگیزههای فتوسنتزی و برخی شاخصهای بیوشیمیایی )پرولین، قندهای محلول، پروتئین، آنزیمهای آنتی اکسیدانی( این سه گونه گیاهی بررسی شد. نتایج نشان داد که با افزایش ارتفاع از سطح دریا میزان شاخصهای فتوسنتزی )فتوسنتز خالص و تعرق( و رنگیزههای فتوسنتزی در سه گونه مورد مطالعه کاهش یافته است. همچنین، همبستگی مثبت معنیداری بین شاخصهای فتوسنتزی و رنگیزههای فتوسنتزی مشاهده گردید. با افزایش ارتفاع از سطح دریا محتوای قند محلول کل و پرولین به طور معنیداری افزایش یافته است که میزان این افزایش در درخت بلوط و بنه بیشتر از زالزالک بود. همچنین، همبستگی منفی معنیداری بین شاخصهای فتوسنتزی با قند محلول کل و پرولین در دو گونه بنه و بلوط مشاهده گردید. در رابطه با آنزیمهای آنتی اکسیدانی، فقط در گونه بنه در ارتفاعهای مختلف تفاوت معنیداری مشاهده شد بهطوریکه فعالیت این آنزیمها در درخت بنه منظمتر از دو گونه دیگر بود. بهطورکلی میتوان گفت که با افزایش ارتفاع و کاهش میزان فتوسنتز و رنگیزههای فتوسنتزی، میزان ترکیبات محلول سازگار )قند محلول کل و پرولین( و آنزیمهای آنتی اکسیدانی به عنوان مکانیسمهایی جهت سازگاری گیاهان با شرایط تنش افزایش یافته است.
