مقدمه: مطالعه حاضر به بررسی استفادههای اتنوبوتانی گیاهان دارویی در شهرستان چرداول، استان ایلام پرداخته است. این پژوهش با هدف مستندسازی دانش بومی و میراث گیاهی منطقه، روابط پیچیده میان گیاهان و جوامع انسانی را بررسی میکند. هدف این مطالعه ثبت و مستندسازی دانش اتنوبوتانی منطقه برای حفاظت از آن و انتقال آن به نسلهای آینده است. روش کار: این مطالعه اتنوبوتانیکال مقطعی از آبان تا اسفندماه 1403 در شهرستان چرداول انجام شد. جمعآوری دادهها از طریق مصاحبه با پژوهشگران، عطاران و درمانگران سنتی با استفاده از پرسشنامههای استاندارد انجام گرفت. برای تحلیل دادهها، از شاخصهای UR، RFC و ICF به منظور ارزیابی میزان استفاده و اجماع مصاحبهشوندگان در مورد گیاهان دارویی استفاده شد. نتایج: بر اساس یافتهها، 93 گونه گیاهی از 37 خانواده مختلف مورد مطالعه قرار گرفت که این گیاهان در درمان بیماریها مختلف مورد استفاده قرار میگیرند. این گیاهان بهویژه در درمان بیماریهای دستگاه گوارش، تنفسی، التهابی، دردهای مفصلی، و بیماریهای مرتبط با پروستات و عفونتهای مجاری ادراری کاربرد دارند. رایجترین روشهای مصرف گیاهان دارویی در این منطقه شامل جوشانده، دمنوش و ضماد هستند. اندامهای مصرفی گیاهان عمدتاً برگ، گل، ریشه و میوهها هستند که بهدلیل ترکیبات مؤثر آنها در درمان بیماریها به کار میروند. این پژوهش همچنین نشان داد که خانوادههای گیاهی Asteraceaeو Lamiaceae بیشترین کاربرد را در طب سنتی منطقه دارند. نتیجه گیری: این تحقیق بهویژه در حفظ و گسترش کاربرد گیاهان دارویی در درمان بیماریها و درک علمی روابط انسان و گیاهان در ایران اهمیت دارد. نتایج این مطالعه میتواند بهعنوان مبنای علمی برای استفاده بهینه از گیاهان دارویی در طب سنتی و مدرن در ایران و دیگر مناطق مشابه بهکار گرفته شود.
