زمینه مطالعاتی: هدف از دستکاری فرآیندهای تخمیری شکمبه به حداکثر رساندن بازده مصرف خوراک و افزایش تولید حیوان نشخوارکننده میباشد. استفاده از آنتیبیوتیکها بهدلیل احتمال ایجاد مقاومت آنتیبیوتیکی و انتقال آن به انسان محدود شده است و تحقیقات زیادی برای یافتن جایگزینهای مناسب برای آنها انجام شده است. ساپونینها از جمله ترکیبات فعال گیاهان میباشند که به عنوان جایگزین آنتیبیوتیکها مورد توجه محققین قرار گرفته است. از عصاره ریشه شیرینبیان بهدلیل وجود ساپونین میتواند به منظور دستکاری تخمیر شکمبه استفاده کرد. هدف: در این تحقیق اثر عصاره شیرینبیان در جیرههای حاوی سطوح مختلف کنسانتره بر فراسنجههای تخمیر شکمبه در شرایط برون تنی مطالعه شد. روش کار: عصاره شیرینبیان در سطوح 1 ، 2 و 3 گرم در لیتر محیط کشت به دو جیره آزمایشی با نسبت علوفه به کنسانتره 40 به 60 یا 60 به 40 درصد اضافه شد. تولید گاز، pH ، غلظت نیتروژن آمونیاکی، جمعیت پروتوزوآ و الگوی اسیدهای چرب فرار اندازهگیری و گوارشپذیری ماده آلی برآورد شد. نتایج: اثر نوع جیره بر تولید گاز ) 05 / 0 = P( و گوارشپذیری ماده آلی برآورد شده معنیدار بود) 01 / 0 ˂ P ( ، بهطوریکه جیرههای دارای سطح بیشتر کنسانتره در مقایسه با جیرههای دارای سطح کمتر کنسانتره تولید گاز و گوارشپذیری ماده آلی بیشتری داشتند ) 05 / 0 ˂ P(. استفاده از عصاره شیرینبیان باعث کاهش گوارشپذیری ماده آلی برآورده شده ) 05 / 0 ˂ P ( و کل جمعیت پروتوزوآ ) 01 / 0 ˂ P( شد. برهمکنش نوع جیره و سطح عصاره بر تولید و سرعت تولید گاز، غلظت نیتروژن آمونیاکی، pH ، گوارشپذیری ماده آلی برآورد شده، کل جمعیت پروتوزوآ و جنسهای انتودینیوم، اپیدینیوم، دیپلودینیوم، یودیپلودینیوم و ایزوتریشا اثری نداشتند. نتیجهگیری نهایی: سطوح استفاده شده عصاره شیرینبیان بر فراسنجههای تخمیر جیرههای با نسبت متفاوت علوفه به کنسانتره تأثیری نداشت.
