سابقه و هدف: با افزایش سن همه اندام ها رو به تحلیل می روند. یکی از موضوعات مهم، پیری تخمدان است که در تشریح مسائل تولید مثلی و ناباروری نقش دارد. هدف این مطالعه، مقایسه روند پیری تخمدان و اهمیت آن در درمان ناباروری در مدل میش است. مواد و روش ها: این مطالعه بر روی تخمدان های 9 راس میش پیر نژاد بومی ایلام با سن تقریبی بین 5/3 تا 4 سال و 7 راس میش جوان نژاد بومی ایلام با سن بین 5/0 تا 1 سال که به کشتارگاه ارسال شده بودند، انجام شد. وزن و ابعاد تخمدان، اندازه جسم زرد و قطر بزرگترین فولیکول مقایسه شد. برش های تخمدان با هماتوکسیلین و ائوزین رنگ آمیزی شدند و تغییرات ساختاری تخمدان در هر دو گروه مقایسه شد. یافته ها: وزن تخمدان های چپ و راست و قطر بزرگترین فولیکول در حیوانات مسن نسبت به جوان کاهش معنی دار نشان داد. برعکس، ابعاد جسم زرد، طول و عرض تخمدان در حیوانات مسن بیشتر از جوان ها بود. تعداد فولیکول ها و جسم زرد در حیوانات مسن کمتر از جوان ها بود. میزان ارتشاح لوکوسیتی، حضور جیانت سل های چندهسته ای، حجم بافت پیوندی پارانشیم در گروه مسن بالاتر از گروه جوان بود. نتیجه گیری: نتایج این تحقیق بیانگر بروز تغییرات ماکروسکوپی و میکروسکوپی در تخمدان میش های دارای پیری تخمدان است. این تغییرات با عملکرد تولیدمثلی و بارروی حیوانات مرتبط است. این یافته ها می تواند به عنوان زیربنایی برای فهم مکانیسم های دخیل در پیری تخمدان در مدل نشخوارکنندگان کوچک و کمک به درمان ناباروری آنها کارگشا باشد.
