در سالهای اخیر، نگرانی هایی در مورد افزایش میزان ورود نیترات و نیتریت به بدن به وجود آمده است. نیتریت سدیم (NaNO2) ماده ای است که در صنایع فراوری مواد غذایی به عنوان تثبیت کننده رنگ، نگهدارنده و عامل ضدمیکروبی در نگهداری گوشت و ماهی به کار می رود. با این حال، علیرغم مزیتهای فراوان، وجود مقادیر فراوان نیتریت درفراوردههای گوشتی از نظر بهداشت عمومی، خطرات و مضرات بسیار زیادی را به دنبال دارد.گیاه آویشن گیاهی چندساله است که در طب سنتی دارای کاربردهای درمانی بوده و معروفترین گونه آن در ایران آویشن شیرازی با نام علمی Zataria multiflora Boiss است. در تحقیق حاضر اثر محافظتی این گیاه بر روی ساختار کبد در برابر نیتریت سدیم مورد بررسی قرار گرفت. برای انجام این مطالعه تعداد 32 سر موش صحرایی نر نژاد ویستار به 4 گروه شامل: گروه شاهد(تیمار شده با آب مقطر به روش گاواژ و همچنین سرم فیزیولوژی به روش تزریق داخل صفاقی)، گروه نیتریت سدیم (تیمار شده با نیتریت سدیم به روش گاواژ، به مدت 60 روز و به میزان mg/kg 350)، گروه نیتریت سدیم-آویشن (تیمار شده با نیتریت سدیم به روش و میزان فوق و به طور همزمان تزریق داخل صفاقی عصاره آویشن شیرازی به میزان mg/kg 200) و گروه آویشن (تزریق داخل صفاقی به روش و میزان فوق)، تقسیم شدند. در پایان دوره آزمایش، ابتدا حیوانات خونگیری و سپس آسانکشی شده و نمونه بافت کبد خارج گردید. برای بررسی میکروسکوپی بافتی نسبت به تهیه مقاطع بافتی و انجام رنگآمیزی هماتوکسیلین-ائوزین اقدام شد و برای سنجش شاخصهای استرس اکسیداتیو و آسیبهای کبدی، سطح سرمی آنزیمهای کبدی و آنتیاکسیدانی و نیز میزان مالون دی آلدئید مورد اندازهگیری قرار گرفت. نتایج نشان داد که تجویز نیتریت سدیم باعث ایجاد تغییرات مخرب فراوان در بافت کبدشامل به هم ریختگی آرایش هپاتوسیت ها و سینوزوئیدها، ارتشاح سلولهای التهابی و پرخونی در سینوزوئیدها و ورید مرکزی گردید و همچنین افزایش آنزیمهای کبدی و مالون دی آلدئید و کاهش معنیدار آنزیمهای آنتیاکسیدانی در سرم می شود، اما تزریق داخل صفاقی عصاره آویشن، موجب بهبود و ترمیم آسیبهای بافتی و همچنین اصلاح وضعیت دفاع آنتیاکسیدانتی و شرایط بیوشیمیایی کبد گردید. از این رو، شاید بتوان از آویشن به عنوان یک راه کار درمانی برای بهبود عوارض نیتریت سدیم بر روی ساختار و عملکرد کبد نام برد.
