علی مهدوی

این تحقیق به منظور ارزیابی میزان اثرگذاری تناوب بهره‌برداری، بعنوان یکی از ضوابط و معیارهای فنی طرح‌های بهره‌برداری شیره سقز بر روی زادآوری طبیعی درختان بنه در مقایسه با مناطقی که دوره تناوب بهره‌برداری رعایت نشده، انجام شد. لذا با بررسی سوابق اجرایی طرح‌ها و قراردادهای بهره‌برداری شیره سقز در استان کردستان سه منطقه جنگلی مختلف انتخاب و تأثیر تناوب فعالیت سقزگیری بر تعداد زادآوری درختان بنه مورد مقایسه قرار داده شد. در ایستگاه‌های مورد مطالعه، به روش نمونه برداری انتخابی، تعداد 100 اصله درخت بنه قطورتر از 25 سانتیمتر انتخاب و متغیرهای قطربرابرسینه، ارتفاع، قطر متوسط تاج و تعداد نهال زیرتاج اندازه‌گیری شدند. تجزیه و تحلیل‌های آماری در نرم‌افزار SPSS انجام شد. نتایج نشان داد که میزان زادآوری در ایستگاه‌های دارای تناوب در بهره‌برداری از شیره درختان سقز در سطح 1 % اختلاف معنی‌داری با ایستگاه بدون تناوب دارد طوری که میزان زادآوری در ایستگاه دارای تناوب منظم بیشتر از ایستگاه تناوب نامنظم و همچنین در ایستگاه تناوب نامنظم بیشتر از ایستگاه بدون تناوب می‌باشد. میانگین قطر برابر سینه درختان در هر دو ایستگاه با تناوب منظم و تناوب نامنظم بیشتر از ایستگاه بدون تناوب است و از لحاظ آماری اختلاف معنی‌داری در سطح 1% وجود دارد و قطر برابر سینه درختان ایستگاه تناوب منظم بیشتر از ایستگاه تناوب نامنظم، و در سطح 5 % اختلاف معنی‌داری وجود دارد. میانگین ارتفاع درختان در هر دو ایستگاه با تناوب منظم و تناوب نامنظم بیشتر از ایستگاه بدون تناوب، و از لحاظ آماری اختلاف معنی‌داری در سطح 1% وجود دارد. میانگین ارتفاع درختان در دو ایستگاه با تناوب منظم وتناوب نامنظم اختلاف معنی‌داری از لحاظ آماری وجود ندارند. میانگین قطرتاج درختان در ایستگاه تناوب منظم بیشتر از ایستگاه بدون تناوب است و از لحاظ آماری اختلاف معنی‌داری در سطح 1% وجود دارد. در مجموع نتایج این پژوهش بیانگر تأثیر منفی سقزگیری مستمر و بدون وقفه بر درختان بنه و زادآوی این گونه است. زیرا درختانی که از آنها بدون تناوب سقزگیری می‌شود انرژی خود را صرف ترمیم زخم‌ها می‌نمایند به همین دلیل انرژی کمتری برای رویش آنها باقی خواهد ماند